Ustawienia|

WyÂwietlaj zdjŕcia:

WyŁwietlaj zdjŕcia w zak│adce systematyka:

WyÂwietlaj systematyka:

WyÂwietlaj statystyki:

WyÂwietlaj filmiki Youtube:


WyÂwietlaj w│aÂciwoÂci roÂliny:

-budowa kwiatka:
-p│atki kwiatka:
-typ kwiatostanu:
-stopie˝ zlo┐enia liÂcia:
-typ ulistnienia:
-wygl▒d blaszki liÂcia:
-kszta│t blaszki liÂcia:
-unerwienie blaszki liŁcia:
-wielkoŠ wciŕcia blaszki:
-│odyga przekrˇj:
-ogonek liÂcia:
-prŕciki:
-kolor:
-okres kwitnienia:

WyÂwietlaj Opis roÂliny:

-nazewnictwo:
-morfologia:
-biologia i ekologia:
-zastosowanie:
-zmiennoŠ:
-zagro┐enia i ochrona:
-zasiŕg wystepowania:
-ciekawostki:
-inne:
-przypisy:
-bibliografia:

Panel

Osˇb online:2
WyÂwietlaj: zdjŕcia: |systematykŕ: |filmiki youtube: |w│aÂciwoÂci roÂlin: |Opis roÂlin:
Tojad mocny(( úac: Aconitum firmum)
-
Lipiec Czerwiec Sierpie├▒
-

Czy wiesz ┐e?.

W staro┬┐ytno┬Âci wykorzystywany by┬│ jako zabójcza trucizna, w Europie w okresie renesansu by┬│ najcz├¬┬Âciej stosowan┬▒ trucizn┬▒. W ┬Âredniowieczu u┬┐ywano go do zatruwania strza┬│ i mieczy.
Avatar


Autor : Lena
2013-11-01
Autor : Lena 2013-11-01

Domena eukarionty
Królestwo ro┬Âliny
Klad ro┬Âliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad ro┬Âliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rz┬▒d jaskrowce
Rodzina jaskrowate
Rodzaj tojad
Gatunek tojad mocny

Nazewnictwo

Tojad mocny (Aconitum firmum Rchb.) – gatunek ro┬Âliny nale┬┐┬▒cy do rodziny jaskrowatych.

Morfologia:

£odyga
Naga, wzniesiona i zwykle nierozga┬│├¬ziaj┬▒ca si├¬. Jest gruba, sztywna, naga i pusta w ┬Ârodku. Osi┬▒ga wysoko┬Â├Ž do 150 cm.
Li┬Âcie
Ulistnienie skr├¬toleg┬│e. Li┬Âcie du┬┐e, d┬│oniaste, g┬│├¬boko podzielone na kilka odcinków, 5-7 sieczne, g┬│├¬boko z┬▒bkowane.
Kwiaty
Kwiatostan znajduj┬▒cy si├¬ na górnej cz├¬┬Âci ┬│odygi sk┬│ada sie z grona lub kilku gron o fioletowo-granatowej barwie. Kwiaty grzbieciste, o opadaj┬▒cym okwiecie, do 5 cm d┬│ugo┬Âci i do 2 cm szeroko┬Âci. Górna cz├¬┬Â├Ž okwiatu he┬│mowata, zawiera wewn┬▒trz dwa miodniki na d┬│ugich trzonkach. Miodniki pochodz┬▒ z przekszta┬│conych p┬│atków korony, mieszcz┬▒ si├¬ w nieco zgi├¬tej ostrodze. Natomiast ca┬│y barwny kwiat, na który sk┬│adaj┬▒ si├¬ 4 p┬│atki i he┬│m, pochodzi z przekszta┬│conego kielicha. Charakterystyczn┬▒ cech┬▒ gatunkow┬▒, po której naj┬│atwiej rozró┬┐ni├Ž go od innych bardzo podobnych gatunków tojadu jest jego he┬│m. U tojadu mocnego ma on tak┬▒ sam┬▒ wysoko┬Â├Ž, jak szeroko┬Â├Ž. W ┬Ârodku kwiatu od 3 do 5 s┬│upków otoczonych licznymi pr├¬cikami z ciemnymi pylnikami, na szerokich, czarno-bia┬│ych nitkach.
Owoc
Mieszek zawieraj┬▒cy liczne drobne nasiona. Maj┬▒ one g┬│adkie ┬Âciany i oskrzydlone kraw├¬dzie. Dojrzewaj┬▒ od wrze┬Ânia i stopniowo rozsiewaj┬▒ si├¬, równie┬┐ przez zim├¬.
Korze├▒
Bulwiasty, o barwie czarnobrunatnej. D┬│ugie i silne korzenie umacniaj┬▒ w górach osypuj┬▒ce si├¬ zbocza.

Biologia i ekologia:

Rozwój
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do sierpnia, zale┬┐nie od wysoko┬Âci stanowiska n.p.m. Zapylany jest wy┬│┬▒cznie przez trzmiele. Na ┬Âwiecie zasi├¬g tojadu mocnego pokrywa si├¬ z zasi├¬giem trzmiela.
Siedlisko
Góry i podgórza, na wysypiskach skalnych i nad potokami, na brzegach lasów, na halach górskich, w zio┬│oro┬Âlach. W Tatrach jest ro┬Âlin┬▒ pospolit┬▒ i wyst├¬puje od regla dolnego po pi├¬tro halne.
Fitosocjologia
Gatunek charakterystyczny dla zwi┬▒zku (All.) Adenostylion alliariae i Ass. Aconitetum firmi.
Cechy fitochemiczne
Ro┬Âlina bardzo silnie truj┬▒ca, jedna z najsilniej truj┬▒cych ro┬Âlin krajowych. Truj┬▒ca jest ca┬│a ro┬Âlina, a najbardziej korzenie i nasiona, za ┬Âmierteln┬▒ dawk├¬ uwa┬┐a si├¬ ju┬┐ 2-5 mg tej substancji (przy doustnym spo┬┐yciu). Byd┬│o i owce instynktownie nie jedz┬▒ jej. Akonityna pocz┬▒tkowo dzia┬│a pobudzaj┬▒co, a potem parali┬┐uj┬▒co na nerwy czuciowe i ruchowe o mo┬┐e spowodowa├Ž ┬Âmier├Ž wskutek parali┬┐u mi├¬┬Âni oddechowych i zatrzymania pracy serca. Mo┬┐e wnika├Ž równie┬┐ przez skór├¬.
Genetyka
Liczba chromosomów 2n= 32.

Zastosowanie:

Ro┬Âlina lecznicza: tojad stosowany by┬│ dawniej w lecznictwie, obecnie w Polsce nie jest u┬┐ywany do celów leczniczych. Surowcem zielarskim by┬│ bulwiasty korze├▒ (Tuber Aconiti). Zawiera m.in. alkaloidy – akonityna, benzoakonityna, neopelina, akonina, napelina, hypoakonityna, skrobia, cukry.

Ro┬Âlina ozdobna uprawiana w ogrodach na rabatach, dobrze nadaje si├¬ te┬┐ do obsadzania obrze┬┐y zbiorników wodnych. Najlepiej ro┬Ânie na ┬┐yznej glebie i na cz├¬┬Âciowo zacienionym stanowisku. Jest bardzo ┬┐ywotny, lubi wilgotn┬▒ gleb├¬, ro┬Ânie równie dobrze w pe┬│nym s┬│o├▒cu, jak i w pó┬│cieniu. Rozmna┬┐a si├¬ go przez podzia┬│ jesieni┬▒ (po obeschni├¬ciu li┬Âci), lub przez wysiew nasion. W uprawie znajduj┬▒ si├¬ tak┬┐e miesza├▒ce z innymi gatunkami tojadów oraz gatunki azjatyckie.

ZmiennosŠ:

Krytyczna lista ro┬Âlin naczyniowych Polski podaje nast├¬puj┬▒ce podgatunki:
subsp. firmum Rchb. – tojad mocny typowy
subsp. maninense (Skalický) Starmühl – tojad mocny kosmaty
subsp. morawicum Skalický – tojad mocny morawski
nothosubsp. paxi Starmühl – tojad mocny Paxa
nothosubsp. zapalowiczi Starmühl – tojad mocny Zapa┬│owicza

Zagro┐enia i ochrona:

Ro┬Âlina obj├¬ta w Polsce ┬Âcis┬│┬▒ ochron┬▒ gatunkow┬▒. Bywa zrywana ze wzgl├¬du na swoje ┬│adne kwiaty lub przesadzana do ogródków przydomowych. Jest dobrze chroniony; wi├¬kszo┬Â├Ž jego stanowisk znajduje si├¬ na obszarach chronionych: w tatrza├▒skim i babiogórskim parku narodowym oraz w rezerwatach, np. Rezerwat przyrody Pod Rysiank┬▒.

Zasiŕg wystŕpowania:

Wyst├¬puje w strefie klimatu umiarkowanego Europy i Azji. W Polsce wyst├¬puje w Sudetach i Karpatach: w Tatrach, na Guba┬│ówce, na Babiej Górze i w Pa┬Âmie Policy, na Pilsku, i na Baraniej Górze. Zdzicza┬│y z uprawy wyst├¬puje (ergazjofigofit) równie┬┐ na ni┬┐u.

Ciekawostki:

W staro┬┐ytno┬Âci wykorzystywany by┬│ jako zabójcza trucizna, w Europie w okresie renesansu by┬│ najcz├¬┬Âciej stosowan┬▒ trucizn┬▒. W ┬Âredniowieczu u┬┐ywano go do zatruwania strza┬│ i mieczy.

Inne:

Ludowa nazwa tojadu nawi┬▒zuj┬▒ca do jego truj┬▒cych w┬│a┬Âciwo┬Âci to "mordownik", za┬ Pliniusz Starszy, równie┬┐ nawi┬▒zuj┬▒c do jego truj┬▒cych w┬│asno┬Âci nazywa go "arszenikiem ro┬Âlinnym".
Inna nazwa ludowa tojadu to Pantofelki Matki Boskiej. Wed┬│ug porzekad┬│a ro┬Âlina ta u┬┐yczy┬│a swoich intensywnie szafirowych p┬│atków na pantofle dla Maryi, gdy zdar┬│a trzewiki uciekaj┬▒c z Dzieci┬▒tkiem Jezus i ze ┬Âw. Józefem do Egiptu.
Tojadem otruto podobno Arystotelesa, za┬ wed┬│ug Dioskurydesa jad tojadu jest tak silny, ┬┐e zabija skorpiony.
Wed┬│ug mitologii greckiej tojad powsta┬│ ze ┬Âliny stra┬┐nika Hadesu – psa Cerbera o trzech g┬│owach.

Biblioghrafia:

W│aÂciwoÂci

Budowa kwiatka : Korona grzbiecista

Stopie˝ z│o┐enia liÂcia : Prosty

Typy ulistnienia : Naprzemianleg┬│e

Wygl▒d blaszki liÂcia : Z┬▒bkowany

Ogonek liÂcia : Siedz┬▒cy

Ogonek liÂcia : Na ogonku

Kolor : Niebieski

Kolor : Fioletowy

Kolor : Wielokolorowy

Okres kwitnienia

Lipiec Czerwiec Sierpie├▒

Gatunek pod ochron▒

Gatunek truj▒cy

Gatunek leczniczy

RoÂlina cieniolubna

Stanowisko s│oneczne

Na narabaty

RoÂlina uprawiana

Hemikryptofit

-
RODZINA Ranunculaceae (jaskrowate) -iloŠ 26
Ranunculus acris(Jaskier ostry), Anemone ranunculoides(Zawilec ┬┐├│┬│ty), Ranunculus thora(Jaskier okr┬▒g┬│olistny), Ranunculus lingua(Jaskier wielki), Ranunculus arvensis(Jaskier polny), Consolida regalis(Ostr├│┬┐eczka polna), Anemone nemorosa(Zawilec gajowy), Isopyrum thalictroides(Zdroj├│wka rutewkowata), Ficaria verna(Ziarnop┬│on wiosenny), Caltha palustris(Knie├Ž b┬│otna), Aquilegia vulgaris(Orlik pospolity), Ranunculus repens (Jaskier roz┬│ogowy, jaskier rozes┬│any ), Helleborus viridis(Ciemiernik zielony), Actaea spicata(Czerniec gronkowy), Ranunculus sceleratus(Jaskier jadowity), Ranunculus lanuginosus(Jaskier kosmaty), Caltha laeta(Knie├Ž b┬│otna g├│rska), Berberis vulgaris(Berberys zwyczajny┬á), Anemone narcissiflora(Zawilec narcyzowy), Ranunculus circinatus(W┬│osienicznik (jaskier) kr┬▒┬┐kolistny), Aconitum moldavicum(Tojad mo┬│dawski), Aconitum firmum(Tojad mocny), Aconitum lycoctonum(Tojad lisi), Aconitum variegatum(Tojad dzi├│baty; Tojad pstry), Pulsatilla pratensis(Sasanka ┬│┬▒kowa), Anemone alpina(Sasanka alpejska),

Liczba komentarzy 0

Dodaj komentarz.



Zdjŕcia



RODZINA Ranunculaceae (jaskrowate) -iloŠ 26
Ranunculus acris(Jaskier ostry),
Anemone ranunculoides(Zawilec ┬┐├│┬│ty),
Ranunculus thora(Jaskier okr┬▒g┬│olistny),
Ranunculus lingua(Jaskier wielki),
Ranunculus arvensis(Jaskier polny),
Consolida regalis(Ostr├│┬┐eczka polna),
Anemone nemorosa(Zawilec gajowy),
Isopyrum thalictroides(Zdroj├│wka rutewkowata),
Ficaria verna(Ziarnop┬│on wiosenny),
Caltha palustris(Knie├Ž b┬│otna),
Aquilegia vulgaris(Orlik pospolity),
Ranunculus repens (Jaskier roz┬│ogowy, jaskier rozes┬│any ),
Helleborus viridis(Ciemiernik zielony),
Actaea spicata(Czerniec gronkowy),
Ranunculus sceleratus(Jaskier jadowity),
Ranunculus lanuginosus(Jaskier kosmaty),
Caltha laeta(Knie├Ž b┬│otna g├│rska),
Berberis vulgaris(Berberys zwyczajny ),
Anemone narcissiflora(Zawilec narcyzowy),
Ranunculus circinatus(W┬│osienicznik (jaskier) kr┬▒┬┐kolistny),
Aconitum moldavicum(Tojad mo┬│dawski),
Aconitum firmum(Tojad mocny),
Aconitum lycoctonum(Tojad lisi),
Aconitum variegatum(Tojad dzi├│baty; Tojad pstry),
Pulsatilla pratensis(Sasanka ┬│┬▒kowa),
Anemone alpina(Sasanka alpejska),