Ustawienia|

WyÂwietlaj zdjŕcia:

WyŁwietlaj zdjŕcia w zak│adce systematyka:

WyÂwietlaj systematyka:

WyÂwietlaj statystyki:

WyÂwietlaj filmiki Youtube:


WyÂwietlaj w│aÂciwoÂci roÂliny:

-budowa kwiatka:
-p│atki kwiatka:
-typ kwiatostanu:
-stopie˝ zlo┐enia liÂcia:
-typ ulistnienia:
-wygl▒d blaszki liÂcia:
-kszta│t blaszki liÂcia:
-unerwienie blaszki liŁcia:
-wielkoŠ wciŕcia blaszki:
-│odyga przekrˇj:
-ogonek liÂcia:
-prŕciki:
-kolor:
-okres kwitnienia:

WyÂwietlaj Opis roÂliny:

-nazewnictwo:
-morfologia:
-biologia i ekologia:
-zastosowanie:
-zmiennoŠ:
-zagro┐enia i ochrona:
-zasiŕg wystepowania:
-ciekawostki:
-inne:
-przypisy:
-bibliografia:

Panel

Osˇb online:1
WyÂwietlaj: zdjŕcia: |systematykŕ: |filmiki youtube: |w│aÂciwoÂci roÂlin: |Opis roÂlin:
Topola osika (Ang: Common aspen, (Du: Espe, úac: Populus tremula)
-
-

Czy wiesz ┐e?.

Osika owiana jest licznymi legendami. Wed┬│ug jednej z nich osika dr┬┐y ze zgrozy od czasu, gdy Kain zabi┬│ Abla osikowym ko┬│kiem. Na jej drzewie wed┬│ug niektórych legend ukrzy┬┐owano Chrystusa. Zupe┬│nie ju┬┐ dope┬│ni┬│ ha├▒by tego drzewa fakt, ┬┐e podobno na nim w┬│a┬Ânie powiesi┬│ si├¬ Judasz. Wampiry znane z legend i kultury mo┬┐na podobno unieszkodliwi├Ž wbiciem w serce ko┬│ka osikowego. Dlatego te┬┐ Rz├¬dzian w powie┬Âci "Ogniem i mieczem" H. Sienkiewicza po zabiciu Horpyny u┬┐y┬│ jeszcze osikowego ko┬│ka, aby na pewno nie wsta┬│a. W po┬│udniowo-wschodniej Polsce u┬┐ywano osikowych ko┬│ków do przybijana wieka trumny, co mia┬│o zapobiec wydostaniu si├¬ duchów zmar┬│ych, które mog┬│yby w nocy nachodzi├Ž i straszy├Ž ludzi. W pó┬│nocno-wschodniej Polsce istnia┬│, ┬┐ywy jeszcze przed II wojn┬▒ ┬Âwiatow┬▒ przes┬▒d, ┬┐e wyrwana osika zwiastuje wkrótce ┬Âmier├Ž.
Avatar


Autor : Lena
2013-11-11
Autor : Lena 2013-11-11

Domena eukarionty
Królestwo ro┬Âliny
Klasa okrytonasienne
Rz┬▒d malpigiowce
Rodzina wierzbowate
Rodzaj topola
Gatunek topola osika

Nazewnictwo

Topola osika, osika, topola dr┬┐┬▒ca (Populus tremula L.) – gatunek drzewa nale┬┐┬▒cy do rodziny wierzbowatych (Salicaceae). Najpospolitszy gatunek topoli w Polsce.

Morfologia:

Pokrój
Drzewo o wysoko┬Âci do 30 m. W pier┬Ânicy osi┬▒ga oko┬│o 1 m. Posiada smuk┬│y pokrój. Jest to drzewo szybko rosn┬▒ce, lecz krótkowieczne.
Pie├▒
Wysoki, prosty, zaznacza si├¬ niemal do wierzcho┬│ka. Kora pocz┬▒tkowo jasna, kremowa i g┬│adka z ma┬│ymi czarnymi romboidalnymi przetchlinkami. W starszym wieku ciemnoszara i sp├¬kana w dolnej cz├¬┬Âci.
Pêdy
M┬│ode ga┬│┬▒zki s┬▒ nagie, brunatne i po┬│yskuj┬▒ce. P├¬dy skrócone liczne i wyra┬╝ne. P┬▒czki sto┬┐kowate i ostro zako├▒czone, l┬Âni┬▒ce (jakby lakierowane), ciemne, brunatne i nieco lepkie.
Li┬Âcie
Ulistnienie skr├¬toleg┬│e. Li┬Âcie s┬▒ prawie okr┬▒g┬│e. Maj┬▒ d┬│ugo┬Â├Ž do 10 cm. S┬▒ grubo i nierówno z┬▒bkowane. M┬│ode listki s┬▒ pokryte szarym kutnerem, jednak wcze┬Ânie staj┬▒ si├¬ nagie. Ogonek li┬Âciowy bocznie sp┬│aszczony, wiotki i d┬│u┬┐szy od blaszki, dzi├¬ki czemu li┬Âcie szeleszcz┬▒ pod wp┬│ywem nawet niewielkiego wiatru. Li┬Âcie na p├¬dach odro┬Âlowych maj┬▒ inny kszta┬│t; s┬▒ sercowate, drobno pi┬│kowane i zwykle wi├¬ksze.
Kwiaty
Ro┬Âlina dwupienna – na jednym drzewie wyst├¬puj┬▒ tylko kwiaty jednej p┬│ci -albo m├¬skie, albo ┬┐e├▒skie. Zebrane s┬▒ w kotki. Kotki m├¬skie maj┬▒ d┬│ugo┬Â├Ž 5-8 cm, a ich kwiaty maj┬▒ po 8-15 pr├¬cików o purpurowych pylnikach. Ich ciemnobr┬▒zowe przysadki s┬▒ g┬│├¬boko palczasto wr├¬bne i maj┬▒ d┬│ugie srebrzyste w┬│oski. Kotki ┬┐e├▒skie w czasie kwitnienia maj┬▒ d┬│ugo┬Â├Ž 4-6 cm, w czasie owocowania wyd┬│u┬┐aj┬▒ si├¬ do 8-12 cm. S┬│upki o dwóch karminowoczerwonych lub ró┬┐owych znamionach, podzielonych na szerokie klapy. Kwitnie w marcu i kwietniu przed rozwojem li┬Âci. Jest wiatropylna.
Nasiona
Zaopatrzone w d┬│ugi, bia┬│y puch. Dojrzewaj┬▒ pod koniec maja, lub na pocz┬▒tku czerwca. Rozsiewane s┬▒ przez wiatr (anemochoria).
Korze├▒
Korze├▒ palowy wyst├¬puje tylko na m┬│odych okazach, potem zanika. U starszych drzew system korzeniowy sk┬│ada si├¬ z grubych korzeni bocznych wrastaj┬▒cych zarówno w g┬│┬▒b gleby, jak i rozrastaj┬▒cych si├¬ powierzchniowo.

Biologia i ekologia:

Drewno
Rozpierzch³onaczyniowe, miêkkie i lekkie, niezró¿nicowane na biel i twardziel. Ma bia³y kolor z lekkim zielonkawym odcieniem. Promieni drzewnych nie mo¿na dostrzec go³ym okiem, natomiast s³oje przyrostu rocznego s± widoczne we wszystkich 3 p³aszczyznach, szczególnie po namoczeniu wod±.
Rozw├│j
W m┬│odo┬Âci ro┬Ânie szybko; roczne siewki dorastaj┬▒ do 60 cm, dwuletnie do 2 m. W wieku 10-15 lat osi┬▒ga wysoko┬Â├Ž ok. 15 m. Jest kr├│tkowieczna – ┬┐yje do 100 lat, ale jej wzrost ustaje ju┬┐ w wieku 50-60 lat. Zaczyna owocowa├Ž w wieku ok. 20 lat i owocuje corocznie. Rozmna┬┐a si├¬ przede wszystkim za pomoc┬▒ nasion, poza tym poprzez silne i liczne odrosty korzeniowe. Na m┬│odych okazach cz├¬sto wytwarzane s┬▒ odro┬Âla p├¬dowe, s┬▒ one jednak nietrwa┬│e. Zdolno┬Â├Ž kie┬│kowania nasion wynosi 85-100%, ale zachowuj┬▒ j┬▒ stosunkowo nied┬│ugo; w normalnych warunkach ok, 2-3 miesi┬▒ce, przechowywane w niskiej temperaturze przez rok.

Drewno osiki nazywane jest tak┬┐e osin┬▒, st┬▒d okre┬Âlenie "osinowy (lub osikowy) ko┬│ek".
Siedlisko i wymagania: Ro┬Ânie w lasach i zaro┬Âlach na ni┬┐u i w g├│rach. Swoim pionowym zasi├¬giem si├¬ga wy┬┐ej ni┬┐ buk; w Alpach a┬┐ do wysoko┬Âci 1530 m n.p.m., w Karpatach do 1150 m, w Tatrach do 1425 m. Na po┬│udniowych terenach swojego zasi├¬gu wyst├¬puje niemal wy┬│┬▒cznie w g├│rach. Ma ┬Ârednie wymagania glebowe (jest pod tym wzgl├¬dem najmniej wymagaj┬▒ca w┬Âr├│d wszystkich gatunk├│w topoli). Obumiera na glebach bardzo podmok┬│ych, albo bardzo suchych. Jest wytrzyma┬│a na mr├│z i upa┬│y, ┬Âwiat┬│olubna. Gatunek pionierski – jako jeden z pierwszych gatunk├│w drzew wyrasta na por├¬bach, nieu┬┐ytkach rolnych, pogorzeliskach. Na zaj├¬tych przez siebie terenach utrzymuje si├¬ d┬│ugo, nawet, je┬Âli warunki ┬Ârodowiska znacznie si├¬ zmieniaj┬▒.
Charakterystyka fitosocjologiczna: Wyst├¬puje w licznych ekotypach. W klasyfikacji zbiorowisk ro┬Âlinnych gatunek charakterystyczny dla zwi┬▒zku zespo┬│├│w (All.) Sambuco-Salicion.
Gatunki powi┬▒zane: Jest jedyn┬▒ ro┬Âlin┬▒ ┬┐ywicielsk┬▒ larw gin┬▒cego gatunku chrz┬▒szcza opi├¬tka bia┬│owieskiego.

Zastosowanie:

Ro┬Âlina lecznicza
Surowiec zielarski – zebrane wczesn┬▒ wiosn┬▒ p┬▒czki (Gemmae Populi). Zawieraj┬▒ glikozydy fenolowe ( m.in. salicyna, populina), olejki eteryczne, garbniki, ┬┐ywice, sole mineralne flawonoidy
Dzia³anie: moczopêdne, s³abo napotne, przeciwgor±czkowe. Obni¿a poziom mocznika i innych szkodliwych metabolitów w organizmie. Podobne dzia³anie maj± równie¿ p±czki topoli bia³ej, balsamicznej i czarnej.
Drewno u┬┐ywane jest do wyrobu zapa┬│ek, celulozy, r├│┬┐norodnych sprz├¬t├│w gospodarstwa domowego. Jako materia┬│ opa┬│owy ma ┬Âredni┬▒ warto┬Â├Ž energetyczn┬▒.
U┬┐ywana jest do rekultywacji ha┬│d i wyrobisk.

ZmiennosŠ:

Cechuje j┬▒ du┬┐a zmienno┬Â├Ž morfologiczna i fizjologiczna. Wyst├¬puj┬▒ liczne formy ró┬┐ni┬▒ce si├¬ pokrojem, wielko┬Âci┬▒ i kszta┬│tem li┬Âci, barw┬▒ kory, oraz ró┬┐n┬▒ odporno┬Âci┬▒ na choroby grzybowe. Fachowcy wyró┬┐niaj┬▒ posiadaj┬▒cy wi├¬ksze warto┬Âci u┬┐ytkowe typ górski (taki wyst├¬puje na terenie Polski) oraz mniej warto┬Âciowy typ nizinny wyst├¬puj┬▒cy na zachodzie Europy (we Francji). W stepach po┬│udniowo-wschodniej Azji wyst├¬puje forma krzewiasta.

Odmiany uprawne:
'Erecta' – posiada ga┬│├¬zie, które rosn┬▒ w gór├¬ z prostego pnia.
'Gigas' – wyst├¬puje naturalnie w Szwecji. Jest to osika triploidalna, charakteryzuj┬▒ca si├¬ du┬┐ymi li┬Â├Žmi, bardzo bujnym wzrostem oraz du┬┐┬▒ odporno┬Âci┬▒ na niszcz┬▒c┬▒ drewno chorob├¬ grzybow┬▒ – zgnilizn├¬ rdzeniow┬▒.
'Pendula' – posiada sztywno zwisaj┬▒ce ga┬│├¬zie.

Ponadto tworzy miesza├▒ce z topol┬▒ bia┬│┬▒ – topola szara.

Zasiŕg wystŕpowania:

Szeroko rozprzestrzeniony gatunek euro-azjatycki. Wystêpuje w pó³nocnej Afryce, ca³ej Europie a¿ po 70° szer. p³n. oraz w Azji Wschodniej. W Polsce jest pospolita na ca³ym obszarze.

Ciekawostki:

Osika owiana jest licznymi legendami. Wed┬│ug jednej z nich osika dr┬┐y ze zgrozy od czasu, gdy Kain zabi┬│ Abla osikowym ko┬│kiem. Na jej drzewie wed┬│ug niektórych legend ukrzy┬┐owano Chrystusa. Zupe┬│nie ju┬┐ dope┬│ni┬│ ha├▒by tego drzewa fakt, ┬┐e podobno na nim w┬│a┬Ânie powiesi┬│ si├¬ Judasz. Wampiry znane z legend i kultury mo┬┐na podobno unieszkodliwi├Ž wbiciem w serce ko┬│ka osikowego. Dlatego te┬┐ Rz├¬dzian w powie┬Âci "Ogniem i mieczem" H. Sienkiewicza po zabiciu Horpyny u┬┐y┬│ jeszcze osikowego ko┬│ka, aby na pewno nie wsta┬│a. W po┬│udniowo-wschodniej Polsce u┬┐ywano osikowych ko┬│ków do przybijana wieka trumny, co mia┬│o zapobiec wydostaniu si├¬ duchów zmar┬│ych, które mog┬│yby w nocy nachodzi├Ž i straszy├Ž ludzi. W pó┬│nocno-wschodniej Polsce istnia┬│, ┬┐ywy jeszcze przed II wojn┬▒ ┬Âwiatow┬▒ przes┬▒d, ┬┐e wyrwana osika zwiastuje wkrótce ┬Âmier├Ž.

Inne:

Z osiki wytwarzano legendarne husarskie kopie,,. Z czasów Augusta II mamy szczegó┬│owy opis kopii husarskiej: by┬│a blisko trzy s┬▒┬┐nie d┬│uga, gruba u tuleii jak rami├¬, a lekka i sk┬│adna. Drzewco mia┬│a z m┬│odej prostej osiki, wydr┬▒┬┐one u spodu, ┬┐ó┬│to pokostowane.

Najgrubsza osika w lasach pa├▒stwowych znajduje si├¬ w pobli┬┐u miejscowo┬Âci Jastew w gminie D├¬bno w województwie ma┬│opolskim. Ma wysoko┬Â├Ž 35 m i obwód 461 cm (2005 r.)

Przypisy:

Biblioghrafia:

W│aÂciwoÂci

Budowa kwiatka : Korona grzbiecista

Budowa kwiatka : Korona promienista

Typ Kwiatostanu : K┬│os

Stopie˝ z│o┐enia liÂcia : Prosty

Typy ulistnienia : Naprzemianleg┬│e

Wygl▒d blaszki liÂcia : Karbowany

Wygl▒d blaszki liÂcia : Z┬▒bkowany

Kszta│t blaszki liÂcia : Jajowate

Kszta│t blaszki liÂcia : Odwrotnie jajowate

Kszta│t blaszki liÂcia : Okr┬▒g┬│e

Ogonek liÂcia : Na ogonku

Kolor : ¯ó³ty

Kolor : Czerwony

Kolor : Zielony

Kolor : Wielokolorowy

Okres kwitnienia

Marzec Kwiecie├▒

Gatunek leczniczy

Drzewa i krzewy liÂciaste

-
RODZINA Salicaceae (wierzbowce) -iloŠ 18
Salix viminalis(Wierzba wiciowa), Salix aurita(Wierzba uszata), Salix triandra;Salix amygdalina(Wierzba trójprêcikowa; Wierzba migda³owa), Salix cinerea(Wierzba szara), Salix repens(Wierzba rokita), Salix purpurea(Wierzba purpurowa), Salix repens(Wierzba p³o¿±ca), Salix repens subsp. arenaria (Wierzba piaskowa), Salix pentandra(Wierzba piêcioprêcikowa;wierzba laurowa), Salix lapponum(Wierzba lapoñska), Salix fragilis(Wierzba krucha), Salix alba(Wierzba bia³a), Salix myrtilloides(Wierzba borówkolistna), Salix caprea(Wierzba iwa), Populus canescens(Topola szara), Populus tremula(Topola osika), Populus nigra(Topola czarna), Populus alba(Topola bia³a),

Liczba komentarzy 0

Dodaj komentarz.



Zdjŕcia


Wspˇlne cechy dla Salicaceae (wierzbowce)

- Drzewa lub krzewy liÂciaste
- Korona grzbiecista
- Korona promista
- LiÂcie na ogonku
- Stopie˝ zlo┐enia liÂcia prosty
- Typ ulistnienia naprzemianleg│e
- Owoce suche, otwieraj▒ce siŕ torebka


RODZINA Salicaceae (wierzbowce) -iloŠ 18
Salix viminalis(Wierzba wiciowa),
Salix aurita(Wierzba uszata),
Salix triandra;Salix amygdalina(Wierzba trójprêcikowa; Wierzba migda³owa),
Salix cinerea(Wierzba szara),
Salix repens(Wierzba rokita),
Salix purpurea(Wierzba purpurowa),
Salix repens(Wierzba p┬│o┬┐┬▒ca),
Salix repens subsp. arenaria (Wierzba piaskowa),
Salix pentandra(Wierzba piêcioprêcikowa;wierzba laurowa),
Salix lapponum(Wierzba lapo├▒ska),
Salix fragilis(Wierzba krucha),
Salix alba(Wierzba bia┬│a),
Salix myrtilloides(Wierzba bor├│wkolistna),
Salix caprea(Wierzba iwa),
Populus canescens(Topola szara),
Populus tremula(Topola osika),
Populus nigra(Topola czarna),
Populus alba(Topola bia┬│a),