Ustawienia|

WyÂwietlaj zdjŕcia:

WyŁwietlaj zdjŕcia w zak│adce systematyka:

WyÂwietlaj systematyka:

WyÂwietlaj statystyki:

WyÂwietlaj filmiki Youtube:


WyÂwietlaj w│aÂciwoÂci roÂliny:

-budowa kwiatka:
-p│atki kwiatka:
-typ kwiatostanu:
-stopie˝ zlo┐enia liÂcia:
-typ ulistnienia:
-wygl▒d blaszki liÂcia:
-kszta│t blaszki liÂcia:
-unerwienie blaszki liŁcia:
-wielkoŠ wciŕcia blaszki:
-│odyga przekrˇj:
-ogonek liÂcia:
-prŕciki:
-kolor:
-okres kwitnienia:

WyÂwietlaj Opis roÂliny:

-nazewnictwo:
-morfologia:
-biologia i ekologia:
-zastosowanie:
-zmiennoŠ:
-zagro┐enia i ochrona:
-zasiŕg wystepowania:
-ciekawostki:
-inne:
-przypisy:
-bibliografia:

Panel

Osˇb online:3
WyÂwietlaj: zdjŕcia: |systematykŕ: |filmiki youtube: |w│aÂciwoÂci roÂlin: |Opis roÂlin:
Wiciokrzew pomorski (Ang: Honeysuckle, (Du: Waldgei├čblatt, úac: Lonicera periclymenum)
-
Maj Czerwiec Lipiec Sierpie├▒ Wrzesie├▒
-

Czy wiesz ┐e?.

Wiciokrzew pomorski pojawia si├¬ w celtyckiej legendzie o Tristanie i Izoldzie. Pn┬▒cze to wyrasta┬│o na grobie Tristana i oplata┬│o p├¬dami pos┬▒g Izoldy, i mimo i┬┐ trzykrotnie by┬│o ┬Âcinane, za ka┬┐dym razem odrasta┬│o w ten sam sposób.

Na Wyspach Brytyjskich charakterystyczny sposób wzrostu wiciokrzewu, oplataj┬▒cy ┬Âci┬Âle drzewo stanowi┬▒ce podpor├¬, powoduje, ┬┐e gatunek ten symbolizuje mi┬│osne u┬Âciski. Zmys┬│owy zapach kwiatów wywo┬│ywa├Ž ma marzenia senne pe┬│ne mi┬│o┬Âci i nami├¬tno┬Âci. Kwiaty wiciokrzewu oznaczaj┬▒ w symbolice kwiatów mi┬│o┬Â├Ž oddan┬▒, pe┬│n┬▒ po┬Âwi├¬cenia. W ko├▒cu wiciokrzew w ogrodzie chroni├Ž ma go przed diab┬│em.
Avatar


Autor : Lena
2013-10-14
Autor : Lena 2013-10-14

Domena eukarionty
Królestwo ro┬Âliny
Klad ro┬Âliny naczyniowe
Klad ro┬Âliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rz┬▒d szczeciowce
Rodzina przewiertniowate
Rodzaj wiciokrzew
Gatunek wiciokrzew pomorski

Nazewnictwo

Wiciokrzew pomorski (Lonicera periclymenum L.) – gatunek zdrewnia┬│ego pn┬▒cza nale┬┐┬▒cy do rodziny przewiertniowatych. Wyst├¬puje w Europie zachodniej i po┬│udniowej, w Polsce osi┬▒ga wschodni┬▒ granic├¬ zasi├¬gu. Ro┬Âlina cz├¬sto uprawiana, g┬│ównie ze wzgl├¬du na efektowne, silnie pachn┬▒ce kwiaty. Na stanowiskach naturalnych w Polsce podlega ┬Âcis┬│ej ochronie prawnej. Czerwone, kuliste owoce s┬▒ lekko truj┬▒ce.



Rodzajow┬▒ nazw├¬ naukow┬▒ nada┬│ Linneusz na cze┬Â├Ž Adama Lonitzera – niemieckiego lekarza i botanika z XVI wieku. Nazwa gatunkowa pochodzi od dwóch s┬│ów greckich – perí co oznacza "woko┬│o, dooko┬│a" oraz klýmenon oznaczaj┬▒cego "pn┬▒cze". Nazwa Periclymenum w j├¬zyku greckim u Dioskurydesa odnosi┬│a si├¬ do tego lub podobnego mu pn┬▒cza.



W starszych publikacjach w j├¬zyku polskim gatunek opisany jest jako "gdula mniejsza" (u Syreniusza), "kozipowóy" (Marcin z Urz├¬dowa) i "wonny powoy" (Marcin Siennik). W j├¬zyku kaszubskim gatunek okre┬Âlany jest mianem "kozieniec". Nazwa "wiciokrzew pomorski" by┬│a w u┬┐yciu ju┬┐ w okresie mi├¬dzywojennym, cho├Ž równocze┬Ânie obok okre┬Âle├▒ "lonicera okr├¬gowa" i "ró┬┐a jerycho├▒ska". Wspó┬│cze┬Ânie, obok nazwy "wiciokrzew pomorski" u┬┐ywane bywa okre┬Âlenie "wiciokrzew powojowy".

Morfologia:

Pokrój
Pn┬▒cze prawoskr├¬tne, osi┬▒gaj┬▒ce wysoko┬Â├Ž zwykle do 5 m wysoko┬Âci, rzadko wy┬┐sze (do 10-12 metrów, z Woli├▒skiego Parku Narodowego podawano okazy o wysoko┬Âci 18 metrów). Owija si├¬ wokó┬│ podpór (np. pni drzew). Ró┬┐ne cz├¬┬Âci ro┬Âliny okryte s┬▒ w┬│oskami gruczo┬│kowymi, które s┬▒ te┬┐ przyczyn┬▒ lepko┬Âci ko├▒cowych, kwitn┬▒cych odcinków p├¬dów.
£odyga
P├¬dy g┬│adkie, okr┬▒g┬│e, o d┬│ugich mi├¬dzyw├¬┬╝lach i niezgrubia┬│e w w├¬z┬│ach. Roczne p├¬dy zwykle szaro ow┬│osione i cz├¬sto purpurowo nabieg┬│e. Starsze okryte popielatoszar┬▒, w┬│óknist┬▒ i ┬│uszcz┬▒c┬▒ si├¬ kor┬▒. Osi┬▒gaj┬▒ do kilku cm ┬Ârednicy. P┬▒ki s┬▒ w┬▒skosto┬┐kowate, u┬│o┬┐one nakrzy┬┐legle (rzadko 3 w okó┬│ku), silnie odstaj┬▒ od p├¬du. Okryte s┬▒ wieloma, jasnobr┬▒zowymi ┬│uskami, na grzbiecie zaostrzonymi. ┬Žlady po li┬Âciach s┬▒ ciemnoszare, w┬▒skie i osadzone na wyra┬╝nej podstawce. Na p├¬dach widoczne s┬▒ bardzo liczne, koliste i czarne przetchlinki o ró┬┐nej wielko┬Âci.
Li┬Âcie
Ulistnienie naprzeciwleg┬│e. Li┬Âcie krótkoogonkowe (ogonek do 7 mm d┬│ugo┬Âci), górne siedz┬▒ce, ale nie zro┬Âni├¬te u nasady. Blaszka o d┬│ugo┬Âci 4-6 cm (rzadko do 9 cm), eliptyczna lub odwrotnie jajowata, na szczycie zaostrzona lub t├¬pa. Brzegi s┬▒ zwykle ca┬│e, cho├Ž zdarzaj┬▒ si├¬ li┬Âcie zatokowato wcinane. Za m┬│odu li┬Âcie s┬▒ ow┬│osione, z czasem staj┬▒ si├¬ nagie. Z wierzchu s┬▒ ciemnozielone, od spodu ja┬Âniejsze, sinozielone.
Kwiaty
Skupione po 3 w wierzchotkach, które z kolei zebrane s┬▒ w 3-5 okó┬│ków tworz┬▒cych zbity kwiatostan w formie nibyg┬│ówki, wyrastaj┬▒cy na ogruczolonej szypu┬│ce d┬│ugo┬Âci 4-9 cm na ko├▒cach p├¬dów. Poszczególne kwiaty wsparte s┬▒ drobnymi podkwiatkami o d┬│ugo┬Âci 1-2 mm, cz├¬┬Âciowo os┬│aniaj┬▒cych zal┬▒┬┐ni├¬. Okwiat jak i ca┬│y kwiat pi├¬ciokrotny, sk┬│ada si├¬ z krótkiego, ogruczolonego kielicha oraz grzbiecistej korony (do 4-5 cm d┬│ugo┬Âci) o wyci┬▒gni├¬tej rurce (do 2,5 cm d┬│ugo┬Âci). Korona jest w p┬▒ku i za m┬│odu cz├¬sto purpurowo nabieg┬│a, w czasie kwitnienia kremowobia┬│a, po czym w miar├¬ przekwitania coraz bardziej ┬┐ó┬│knie. Ca┬│a od zewn┬▒trz ogruczolona. Rurka ko├▒czy si├¬ dwiema odgi├¬tymi wargami, z których dolna jest niepodzielona, a górna, tworzona z 4 zro┬Âni├¬tych p┬│atków, rozci├¬ta jest na 4 ┬│atki. Pr├¬ciki w liczbie 5, o zró┬┐nicowanej d┬│ugo┬Âci wystaj┬▒ poza rurk├¬ korony. S┬│upek dolny z nitkowat┬▒ szyjk┬▒ wystaj┬▒c┬▒ poza rurk├¬ korony jeszcze dalej ni┬┐ pr├¬ciki.
Owoc
Ciemnoczerwone, kuliste i soczyste niby-jagody z trwa┬│ymi z┬▒bkami kielicha na szczycie, okryte lepkimi gruczo┬│kami. Zawieraj┬▒ nieliczne nasiona.
Nasiona
Owalne o d┬│ugo┬Âci ok. 4 mm i szeroko┬Âci 3 mm, na brzegach ┬Âcie┬Ânione, odlegle, koli┬Âcie ┬┐┬│obione. Powierzchnia falista, lekko b┬│yszcz┬▒ca, pomara├▒czowo-br┬▒zowa.

Biologia i ekologia:

Rozwój:

Ro┬Âliny kie┬│kuj┬▒ce z nasion w pierwszym roku osi┬▒gaj┬▒ 10–30 cm wysoko┬Âci. W kolejnych latach przyrosty roczne wynosz┬▒ 1-2 m. Maksymaln┬▒ wysoko┬Â├Ž wiciokrzew osi┬▒ga w ci┬▒gu od 5 do 10 lat. Wed┬│ug niektórych ┬╝róde┬│, wiciokrzew pomorski rozmna┬┐a si├¬ g┬│ównie wegetatywnie za spraw┬▒ p┬│o┬┐┬▒cych i korzeni┬▒cych si├¬ p├¬dów. Poniewa┬┐ zakwitaj┬▒ tylko te ro┬Âliny, które trafi┬▒ i wespn┬▒ si├¬ na odpowiedni┬▒ podpor├¬, sytuacja taka dotyczy├Ž mo┬┐e gorszych warunków siedliskowych (np. silnego ocienienia), gdzie dominuj┬▒ ro┬Âliny p┬│onne. Analizy genetyczne wykaza┬│y, ┬┐e ┬Ârednio tylko co czwarta ro┬Âlina kwitn┬▒ca, ulega podzia┬│owi wegetatywnemu. Wi├¬kszo┬Â├Ž ro┬Âlin na stanowiskach pochodzi z reprodukcji generatywnej. Kwitnienie przypada na okres od maja do czerwca, rzadziej do lipca (u odmiany 'Serotina' kwitnienie trwa do jesieni). Kwiaty przyjemnie i do┬Â├Ž silnie pachn┬▒, szczególnie po zmierzchu. Otwarte pozostaj┬▒ przez trzy doby w miar├¬ up┬│ywu tego czasu stopniowo bledn┬▒c i zmieniaj┬▒c po┬│o┬┐enie pr├¬cików i s┬│upków. Przedpr┬▒tne kwiaty pocz┬▒tkowo maj┬▒ w dó┬│ i w bok odgi├¬t┬▒ szyjk├¬ s┬│upka oraz wyprostowane pr├¬ciki. Podczas drugiej doby kwitnienia pr├¬ciki, które wysypa┬│y py┬│ek zginaj┬▒ si├¬ w dó┬│, a szyjka s┬│upka prostuje si├¬. Kwiaty zapylane s┬▒ przez owady wabione nektarem, barwnym i efektownym okwiatem oraz po┬│yskliw┬▒ epiderm┬▒ na wewn├¬trznej, wywini├¬tej stronie warg korony kwiatowej. Kwiaty maj┬▒ tak d┬│ug┬▒ rurk├¬ korony, ┬┐e mog┬▒ by├Ž zapylane tylko przez d┬│ugotr┬▒bkowe motyle z rodziny zawisakowatych. Inne owady maj┬▒ utrudniony dost├¬p do nektaru nie tylko z powodu znacznej d┬│ugo┬Âci ciasnej rurki, ale tak┬┐e z powodu g┬│adko┬Âci i nat┬│uszczenia jej wewn├¬trznej powierzchni. Trzmiele i pszczo┬│y radz┬▒ sobie jednak w ten sposób, ┬┐e wygryzaj┬▒ otwór w rurce kwiatu i spijaj┬▒ nektar, nie doprowadzaj┬▒c do zapylenia. W przypadku braku odwiedzin owadów w kwiatach nast├¬puje samozapylenie. Owoce dojrzewaj┬▒ w sierpniu i wrze┬Âniu. Nasiona rozsiewane s┬▒ przez ptaki, szczególnie przez wrony oraz drozdowate, przy czym przej┬Âcie nasion przez przewód pokarmowy ptaka przy┬Âpiesza ich kie┬│kowanie. Li┬Âcie opadaj┬▒ pó┬╝no, bo w ko├▒cu pa┬╝dziernika, niemal do ko├▒ca nie zmieniaj┬▒c zielonego koloru. Owoce zachowuj┬▒ si├¬ na p├¬dach cz├¬sto do mrozów. M┬│ode li┬Âcie w warunkach ┬│agodnego klimatu oceanicznego mog┬▒ zacz┬▒├Ž si├¬ rozwija├Ž ju┬┐ w styczniu, a w kwietniu listowie jest ju┬┐ rozwini├¬te.

Anatomia i cechy fitochemiczne:

Drewno wiciokrzewu ma kolor zielony. Cech┬▒ charakterystyczn┬▒, odmienn┬▒ od innych przedstawicieli rodzaju, jest brak rdzenia. Drewno wiciokrzewów wyró┬┐nia si├¬ poza tym wyj┬▒tkowo du┬┐┬▒ liczn┬▒ promieni drzewnych wynosz┬▒ca powy┬┐ej 21 na odcinek d┬│ugo┬Âci 1 mm ustawiony poprzecznie do pnia.
Genetyka
Podstawowa liczba chromosomów tego gatunku wynosi x = 9. Jako organizm diploidalny, wiciokrzew ma podwójny garnitur chromosomów (2n) wynosz┬▒cy 18, cho├Ž stwierdzono tak┬┐e nieró┬┐ni┬▒ce si├¬ morfologicznie ro┬Âliny o zwielokrotnionej liczbie chromosomów: 4x (2n=36) oraz 6x (2n=54).
Fitochemia
Ro┬Âlina zawiera m.in. taniny, flawonoidy, ┬Âluz, w├¬glowodany, kwas salicylowy. Znane s┬▒ z ziela tego gatunku glikozydy sekoirydoidowe: sekologanina (lonicerozyd), sekoksylagina, morronizyd i sekologanozyd. Charakterystyczny aromat wydzielany przez kwiaty o zmroku przypomina zapach lilii z nut┬▒ waniliowo-drzewn┬▒. G┬│ówne odoranty olejku eterycznego pozostaj┬▒ nieznane, stwierdzono jednak w olejku oksymy i szereg aminokwasów (leucyn├¬, izoleucyn├¬, fenyloalanin├¬ i walin├¬).
Ro┬Âlina truj┬▒ca
Owoce zawieraj┬▒ substancj├¬ goryczow┬▒ i s┬▒ lekko truj┬▒ce dla ssaków po zjedzeniu du┬┐ej ilo┬Âci. Owoce z powodu jaskrawo czerwonej barwy i s┬│odkiego smaku s┬▒ niestety kusz┬▒ce, zw┬│aszcza dla dzieci. Ich spo┬┐ycie spowodowa├Ž mo┬┐e zaburzenia trawienia, pracy serca i uk┬│adu nerwowego, w skrajnych przypadkach prowadz┬▒ce do ┬Âmierci. G┬│ównymi objawami zatrucia s┬▒: wymioty, biegunka, pocenie si├¬, ┬│zawienie, przekrwienie twarzy z rozszerzonymi ┬╝renicami, skurcze mi├¬┬Âni, tachykardia i zaburzenia rytmu serca, senno┬Â├Ž, czasem przechodz┬▒ca w ┬Âpi┬▒czk├¬. Zazwyczaj uzdrowienie nast├¬puje w ci┬▒gu 48 godzin.

Ekologia:

Siedlisko
Wiciokrzew pomorski spotka├Ž mo┬┐na w ┬Âwietlistych, rzadziej zacienionych lasach, gdzie ro┬Ânie jako podszyt, w zaro┬Âlach i zbiorowiskach okrajkowych. Jest to ro┬Âlina ┬Âwiat┬│olubna, która najsilniej ro┬Ânie i kwitnie w miejscach dobrze nas┬│onecznionych. W lasach optymalnie rozwija si├¬ na siedlisku lasu mieszanego bagiennego. Ro┬Ânie na glebach ┬Âwie┬┐ych i wilgotnych, ┬Ârednio┬┐yznych, o odczynie umiarkowanie kwa┬Ânym, zarówno na pod┬│o┬┐u mineralnym, jak i organicznym. ┬Čle znosi obecno┬Â├Ž w├¬glanu wapnia w glebie. W miejscach zacienionych i na siedliskach ┬Âwie┬┐ych p┬│o┬┐y si├¬ po ziemi i nie zakwita, optymalnie rozwija si├¬ w miejscach wilgotnych, w pobli┬┐u zbiorników, na obrze┬┐ach lasu.

Fitosocjologia
W fitosocjologicznej klasyfikacji zbiorowisk ro┬Âlinnych wiciokrzew pomorski jest gatunkiem charakterystycznym dla d┬▒brów z klasy Quercetea robori-petraeae oraz dla zbiorowisk zaro┬Âlowo-okrajkowych ze zwi┬▒zku Pruno-Rubion fruticosi i zespo┬│u Frangulo-Rubetum plicati. W obr├¬bie d┬▒brów wyra┬╝nie najliczniej ro┬Ânie w kwa┬Ânym lesie brzozowo-d├¬bowym (Betulo-Quercetum), w wilgotnych, piaszczystych zag┬│├¬bieniach w rejonie wybrze┬┐a morskiego. Dla zespo┬│u tego wiciokrzew uwa┬┐any jest za gatunek wyró┬┐niaj┬▒cy, lub nawet charakterystyczny. Wyst├¬puje tak┬┐e w buczynach, olsach i ┬│├¬gach. W miejscach masowego wyst├¬powania tworzy zwarty kobierzec na dnie lasu, wspina si├¬ i oplata rosn┬▒ce w nim drzewa i krzewy. Zw┬│aszcza w olszynach z wysok┬▒ ro┬Âlinno┬Âci┬▒ bagienn┬▒, bujnie oplecione wiciokrzewem drzewa i krzewy maj┬▒ osobliwy wygl┬▒d przypominaj┬▒c lasy tropikalne.

Oddzia³ywania miêdzygatunkowe i choroby

Zdeformowany pieñ wierzby stanowi±cej podporê dla wiciokrzewu

Li┬Â├Ž wiciokrzewu z min┬▒ larwy muchówki

Sk┬│├¬bione p├¬dy pn┬▒cego si├¬ wiciokrzewu pomorskiego s┬▒ ch├¬tnie wybierane na miejsce gniazdowania przez drobne ptaki ┬Âpiewaj┬▒ce. Ptaki drozdowate, wróblowate i mucho┬│ówki wykorzystuj┬▒ w┬│óknist┬▒ kor├¬ do wicia gniazd.

M┬│ode p├¬dy, zw┬│aszcza na stanowiskach s┬│onecznych lub suchych, atakowane s┬▒ przez mszyce (Hyadaphis xylostei Schrank i Hydaphis foeniculi). Mszyce przyci┬▒gaj┬▒ z kolei sikorki modre, sieciarki i biedronki, poza tym zara┬┐aj┬▒ ro┬Âliny wirusem Honeysuckle latent virus (HLV). Na wiciokrzewie pomorskim ┬┐eruj┬▒ tak┬┐e g┬▒sienice wielu motyli. W po┬│udniowym Wiltshire w Anglii na pn┬▒czach tych ┬┐erowa┬│y 34 gatunki ciem. Jest to te┬┐ ro┬Âlina pokarmowa pok┬│onnika kamilla oraz Orchestes lonicerae z ryjkowcowatych. Li┬Âcie s┬▒ minowane przez muchówki z rodzaju Chromatomyia (Ch. periclymeni, Ch. lonicerae, Ch. aprilina) oraz Aulagromyza (A. hendeliana, A. cornigera).

Poza wyspecjalizowanymi do korzystania z nektaru wiciokrzewu zawisakowatymi, gatunek ten przyci┬▒ga tak┬┐e wiele innych owadów podczas kwitnienia. B┬│onkówki przegryzaj┬▒ si├¬ do wn├¬trza kwiatu, a niektóre muchówki i trzmiele odwiedzaj┬▒ kwiaty wiciokrzewu po to by zdoby├Ž py┬│ek kwiatowy. Obfito┬Â├Ž owadów przyci┬▒ga z kolei nietoperze.

Wiciokrzew pomorski bywa te┬┐ pora┬┐any przez grzyby – Aecidium periclymeni, Microsphaera lonicera, Erysiphe lonicerae, Mycosphaerella clymenia i Puccinia festucae. Szereg gatunków grzybów stwierdzano na martwym drewnie wiciokrzewów.

Z kolei wiciokrzewy ciasno oplataj┬▒c drzewa i krzewy ograniczaj┬▒ ich przyrost pni na grubo┬Â├Ž i w efekcie cz├¬sto powoduj┬▒ ich deformacj├¬.

Zastosowanie:

Ro┬Âlina ozdobna
Wiciokrzew pomorski jest cz├¬sto uprawiany jako ro┬Âlina ozdobna. Walorem s┬▒: efektowne i silnie pachn┬▒ce kwiaty, d┬│ugi czas kwitnienia, pn┬▒cy pokrój i d┬│ugo utrzymuj┬▒ce si├¬ jaskrawo czerwone owoce. W uprawie znacznie bardziej cenione od formy typowej, s┬▒ odmiany, np. 'Serotina' o intensywniej wybarwionych kwiatach, kwitn┬▒ca do jesieni. Wiciokrzew najlepsze wra┬┐enie robi na stanowiskach, na których mo┬┐e rosn┬▒├Ž swobodnie. Dobrze ro┬Ânie przy altanach, pergolach, bramach i innych podporach. Ze wzgl├¬du na d┬│ugie kwitnienie i efektowny zapach – zalecany jest do sadzenia przy miejscach cz├¬stego pobytu ludzi – np. przy ┬│awkach i oknach.
Ro┬Âlina lecznicza
O ró┬┐nych zastosowaniach leczniczych donosz┬▒ g┬│ównie starsze ┬╝ród┬│a. Ju┬┐ Pliniusz Starszy zaleca┬│ podawanie tej ro┬Âliny w winie jako leku na dolegliwo┬Âci ┬Âledziony. Wspó┬│cze┬Ânie gatunek ten nie jest wykorzystywany leczniczo i nie znajduje si├¬ w Farmakopei Polskiej i Europejskiej. Ro┬Âlina by┬│a wykorzystywana przy leczeniu chorób skóry, do usuwania wrzodów. Ziele posiada├Ž mia┬│o w┬│a┬Âciwo┬Âci wykrztu┬Âne i przeczyszczaj┬▒ce. Syrop z kwiatów stosowany by┬│ w leczeniu chorób uk┬│adu oddechowego, podczas gdy napar z li┬Âci dzia┬│a├Ž mia┬│ korzystnie w leczeniu chorób w┬▒troby i ┬Âledziony. Stosowany by┬│ te┬┐ do p┬│ukania jamy ustnej w przypadku owrzodzenia. Kwiaty dzia┬│a├Ž mia┬│y przeciwskurczowo, ┬Âci┬▒gaj┬▒co, moczop├¬dne, wykrztu┬Âne, mia┬│y obni┬┐a├Ž temperatur├¬ cia┬│a. Owoce dzia┬│a├Ž mia┬│y wymiotnie i przeczyszczaj┬▒co. Ziele stosowane by┬│o jako ┬Ârodek wzmacniaj┬▒cy skór├¬ i b┬│ony ┬Âluzowe. Kwiatom i zielu przypisywane jest te┬┐ dzia┬│anie napotne, a li┬Âciom – lekko przeczyszczaj┬▒ce i ┬Âci┬▒gaj┬▒ce. Nasiona dzia┬│a├Ž maj┬▒ moczop├¬dnie. Gatunek stosowany by┬│ tak┬┐e w kuracjach przeciwrakowych. ┬»adne z dawnych zastosowa├▒ leczniczych nie zosta┬│o dotychczas potwierdzone metodami naukowymi.
Ro┬Âlina jadalna
S┬│odki nektar bywa wysysany przez dzieci z nasady kwiatów po urwaniu rurki korony. Kwiaty, s┬│odkie w smaku, mog┬▒ by├Ž zreszt┬▒ zjadane na surowo w ca┬│o┬Âci.
Ro┬Âlina pastewna
Li┬Âcie pn┬▒cych wiciokrzewów s┬▒ ulubionym po┬┐ywieniem kóz. Nazwa naukowa podobnego gatunku – wiciokrzewu przewiercienia (L. caprifolium) oznacza dos┬│ownie "kozi li┬Â├Ž". Podobnie ro┬Âlina nazywana jest zwyczajowo w j├¬zykach francuskim, niemieckim, w┬│oskim i kaszubskim ("kozieniec"). Owocami karmiono kury.

ZmiennosŠ:

Gatunek ten jest typem nomenklatorycznym podrodzaju Periclymenum (wiciokrzew) obejmuj┬▒cego pn┬▒cza o kwiatach zwykle d┬│ugorurkowych, skupionych na szczytach p├¬du. Wiciokrzew pomorski wyró┬┐nia si├¬ od innych gatunków z tego podrodzaju tym, ┬┐e najwy┬┐sza para li┬Âci jest siedz┬▒ca i nie zro┬Âni├¬ta ko┬│nierzykowato.

W obr├¬bie gatunku wyró┬┐nia si├¬ dwa podgatunki:
ssp. periclymenum – podgatunek nominatywny o cechach (górna para li┬Âcie siedz┬▒ca) i zasi├¬gu pokrywaj┬▒cym si├¬ z charakterystyk┬▒ i area┬│em gatunku, z wyj┬▒tkiem po┬│udniowych kra├▒ców Pó┬│wyspu Iberyjskiego,
ssp. hispanica (Boiss. & Reut.) Nyman (syn. Lonicera hispanica Boiss. & Reut.) – podgatunek wyró┬┐niaj┬▒cy si├¬ tym, ┬┐e górna para li┬Âci pod kwiatostanem jest wyra┬╝nie ogonkowa, li┬Âcie s┬▒ wyra┬╝niej zaostrzone, od spodu bardziej sine, m┬│ode li┬Âcie ow┬│osione s┬▒ na obu powierzchniach. Wyst├¬puje w ┬Ârodkowej i po┬│udniowej Hiszpanii, w po┬│udniowej Portugalii oraz w pó┬│nocno-zachodniej Afryce.

W obr├¬bie gatunku wyró┬┐nia si├¬ liczne odmiany uprawne wyró┬┐niaj┬▒ce si├¬ intensywniejsz┬▒ barw┬▒ kwiatów, odmiennym zabarwieniem li┬Âci, sposobem wzrostu ro┬Âlin, intensywno┬Âci┬▒ zapachu kwiatów i d┬│ugo┬Âci┬▒ kwitnienia:

U odmian uprawnych kwiaty s┬▒ intensywniej wybarwione
'Aurea' – li┬Âcie ┬┐ó┬│topstre,
'Belgica' – odmiana belgijska – ro┬Âliny o pokroju krzaczastym, li┬Âciach grubszych i nagich oraz kwiatach z zewn┬▒trz purpurowych,
'Belgica Select' – dorasta tylko do 3 m wysoko┬Âci, kwiaty od zewn┬▒trz fioletowo-czerwone, wewn┬▒trz pocz┬▒tkowo kremowe, z czasem ┬┐ó┬│te, kwitnie dwukrotnie od maja do lipca i od ko├▒ca lipca do pa┬╝dziernika, ma wyra┬╝nie purpurowo nabieg┬│e szypu┬│ki, nerwy i m┬│ode p├¬dy,
'Berries Jubilee' – kwiaty ┬┐ó┬│te, owoce jaskrawoczerwone
'Chojnów' – ro┬Âliny o pokroju zwartym, krzaczastym (osi┬▒gaj┬▒ 2–3 m wysoko┬Âci), kwiaty z zewn┬▒trz ciemnopurpurowe, wewn┬▒trz kremowe, kwitnienie trwa od czerwca do wrze┬Ânia, li┬Âcie mniejsze ni┬┐ u typu, za m┬│odu purpurowo nabieg┬│e,
'Cream Cloud' – kwiaty bia┬│awe,
'Graham Thomas' i 'Sweet Sue' – kwiaty barwy pocz┬▒tkowo kremowej, pó┬╝niej ┬┐ó┬│tej, kwitnienie od maja do wrze┬Ânia, bardzo obfite,
'Harlequin' – li┬Âcie pstre, na brzegu kremowe, cz├¬sto te┬┐ zaró┬┐owione,
'Quercina' – odmiana d├¬bolistna – li┬Âcie zatokowo klapowane i zwykle ┬┐ó┬│to obrze┬┐one,
'Serotina' (znana te┬┐ jako 'Serotina Florida', syn. Lonicera semperflorens Gold.) – odmiana pó┬╝na – kwitnie bardzo obficie, powtarza kwitnienie od sierpnia do jesieni, kwiaty w p┬▒kach oraz z zewn┬▒trz s┬▒ ciemnopurpurowe, wewn┬▒trz ┬┐ó┬│te,
'Serotina Variegata' – pstrolistna odmiana pó┬╝na.

Zagro┐enia i ochrona:

Gatunek obj├¬ty jest w Polsce ┬Âcis┬│┬▒ ochron┬▒ gatunkow┬▒ na stanowiskach naturalnych od 1957 roku ze wzgl├¬du na rzadko┬Â├Ž wyst├¬powania w znacznej cz├¬┬Âci kraju, zagro┬┐enie dla izolowanych stanowisk, zw┬│aszcza wzd┬│u┬┐ granicy zasi├¬gu oraz efektowny i oryginalny pokrój (uwa┬┐any jest za najpi├¬kniejsze pn┬▒cze w rodzimej florze). Lokalnie zagro┬┐eniem dla gatunku s┬▒ prace le┬Âne, trzebie┬┐ i wycinka drzew, co prowadzi├Ž mo┬┐e do niszczenia niektórych, izolowanych stanowisk. Z drugiej strony ze wzgl├¬du na zdolno┬Â├Ž do ukorzeniania i rozrastania si├¬ p├¬dów p┬│o┬┐┬▒cych, ma du┬┐┬▒ odporno┬Â├Ž na uszkodzenia mechaniczne. W zwi┬▒zku z ochron┬▒ gatunkow┬▒, okazy wiciokrzewu pomorskiego rosn┬▒ce w lasach musz┬▒ by├Ž zachowywane, chyba ┬┐e technologia prac prowadzonych w lasach to uniemo┬┐liwia przy braku rozwi┬▒za├▒ alternatywnych i braku zagro┬┐enia dla populacji. W praktyce zaleca si├¬ podczas pozyskiwania drewna zachowywanie wszystkich drzew stanowi┬▒cych podpor├¬ dla tego gatunku.

Liczne populacje wiciokrzewu pomorskiego chronione s┬▒ w Polsce w szeregu ró┬┐nych form ochrony przyrody. Lasy z masowo wyst├¬puj┬▒cym wiciokrzewem na wyspie Wolin, chronione s┬▒ w granicach Woli├▒skiego Parku Narodowego, gdzie gatunek ma bardzo du┬┐e i niezagro┬┐one zasoby. Bardzo nielicznie ro┬Ânie w Wielkopolskim i S┬│owi├▒skim Parku Narodowym. Stanowiska na granicy zasi├¬gu chronione bywaj┬▒ w formie rezerwatów przyrody tak jest np. w okolicy Krotoszyna (rezerwat Miejski Bór), Warszawy (Biele Chojnowskie) i w Wielkopolsce (Byty├▒skie Brz├¬ki).

Ekosystemy, w których wyst├¬puje wiciokrzew pomorski (kwa┬Âne d┬▒browy, buczyny, ┬│├¬gi i olsy) stanowi┬▒ siedliska przyrodnicze chronione w europejskiej sieci Natura 2000. W Polsce obszary najwi├¬kszej koncentracji stanowisk wiciokrzewu chronione s┬▒ w dwóch ostojach Natura 2000 – Trzebiatowsko-Ko┬│obrzeski Pas Nadmorski (PLH320017) oraz Wolin i Uznam (PLH320019).

Zasiŕg wystŕpowania:

Gatunek subatlantycki o zasiêgu obejmuj±cym obszary w Europie znajduj±ce siê pod wp³ywem klimatu oceanicznego, charakteryzuj±cego siê ciep³ym, niezbyt gor±cym latem i ³agodn± zim±.

Na pó┬│nocy jego zasi├¬g si├¬ga po Szetlandy, zachodnie wybrze┬┐a Norwegii, nast├¬pnie przez po┬│udniow┬▒ cz├¬┬Â├Ž Pó┬│wyspu Skandynawskiego, Gotlandi├¬ po wybrze┬┐a Zatoki Gda├▒skiej. Granica zasi├¬gu biegnie nast├¬pnie w kierunku po┬│udniowym do pogórza alpejskiego i wzd┬│u┬┐ niego do wybrze┬┐y Morza ┬Žródziemnego. Nieliczne stanowiska znajduj┬▒ si├¬ w pasie wybrze┬┐y Pó┬│wyspu Apeni├▒skiego oraz na wschodnim wybrze┬┐u Adriatyku. Na po┬│udniu ro┬Ânie na ca┬│ym niemal Pó┬│wyspie Iberyjskim oraz na pó┬│nocnych kra├▒cach Afryki, w Maroku. Najliczniej spotykany jest w lasach na wybrze┬┐ach Atlantyku (w Polsce nad Ba┬│tykiem).

Jako gatunek zawleczony notowany jest w Ameryce Pó┬│nocnej; w cz├¬┬Âci wschodniej – Nowej Szkocji, Ontario i Maine oraz na zachodzie w Waszyngtonie i Oregonie.

Przez Polsk├¬ przebiega wschodnia granica zwartego zasi├¬gu wiciokrzewu. Na stanowiskach naturalnych wyst├¬puje g┬│ównie w pó┬│nocno-zachodniej oraz po┬│udniowo-zachodniej Polsce. Najliczniejsze stanowiska ci┬▒gn┬▒ si├¬ wzd┬│u┬┐ brzegów Ba┬│tyku, pasem zw├¬┬┐aj┬▒cym si├¬ ku wschodowi. W rejonie wysp Wolin i Uznam oraz na Nizinie Szczeci├▒skiej gatunek ten jest rozpowszechniony i w wielu miejscach ro┬Ânie bardzo obficie. Rozproszone stanowiska znajduj┬▒ si├¬ w pasie pojezierzy mi├¬dzy wybrze┬┐em i dolinami Warty i Noteci. W po┬│udniowo-zachodniej Polsce wiciokrzew pomorski ro┬Ânie na wielu stanowiskach na Przedgórzu Sudeckim, Nizinie ┬Žl┬▒sko-┬úu┬┐yckiej, Nizinie ┬Žl┬▒skiej oraz na Wale Trzebnickim (po okolice Krotoszyna i K├¬pna). Wiele stanowisk w po┬│udniowo-zachodniej Polsce ma najwyra┬╝niej charakter antropogeniczny. W zachodniej i pó┬│nocnej Polsce rozpowszechniany by┬│ dawniej przez le┬Âników niemieckich, sadzony by┬│ przy osadach le┬Ânych i przy drogach, tak┬┐e dla os┬│ony budowli wojskowych w obszarach umocnionych. Gatunek poza tym skutecznie rozsiewany jest z miejsc uprawy przez ptaki.

W Wielkopolsce nieliczne, uznawane za naturalne stanowiska, znajduj┬▒ si├¬ w powiecie szamotulskim. Niektórzy autorzy podejrzewaj┬▒, ┬┐e naturalne mo┬┐e by├Ž stanowisko w obr├¬bie Wielkopolskiego Parku Narodowego w uroczysku Wypalanki. Izolowane stanowisko na Mazowszu chronione jest w rezerwacie Biele Chojnowskie, cho├Ž prawdopodobnie jest pochodzenia antropogenicznego.

Na pogórzu si├¬ga do wysoko┬Âci 600-700 m n.p.m.

Ciekawostki:

Wiciokrzew pomorski pojawia si├¬ w celtyckiej legendzie o Tristanie i Izoldzie. Pn┬▒cze to wyrasta┬│o na grobie Tristana i oplata┬│o p├¬dami pos┬▒g Izoldy, i mimo i┬┐ trzykrotnie by┬│o ┬Âcinane, za ka┬┐dym razem odrasta┬│o w ten sam sposób.

Na Wyspach Brytyjskich charakterystyczny sposób wzrostu wiciokrzewu, oplataj┬▒cy ┬Âci┬Âle drzewo stanowi┬▒ce podpor├¬, powoduje, ┬┐e gatunek ten symbolizuje mi┬│osne u┬Âciski. Zmys┬│owy zapach kwiatów wywo┬│ywa├Ž ma marzenia senne pe┬│ne mi┬│o┬Âci i nami├¬tno┬Âci. Kwiaty wiciokrzewu oznaczaj┬▒ w symbolice kwiatów mi┬│o┬Â├Ž oddan┬▒, pe┬│n┬▒ po┬Âwi├¬cenia. W ko├▒cu wiciokrzew w ogrodzie chroni├Ž ma go przed diab┬│em.

Inne:

Uprawa:
Wymagania
Gatunek nie ma istotnych wymaga├▒ co do gleby, jednak na glebach suchych i ubogich lepiej ro┬Ânie podlewany i nawo┬┐ony. Jest mrozoodporny w polskich warunkach (strefy mrozoodporno┬Âci 4-10), cho├Ž zdarza mu si├¬ przemarza├Ž podczas ostrych zim, przy temperaturach poni┬┐ej -20 °C. Ro┬Ânie dobrze w pe┬│nym s┬│o├▒cu i w pó┬│cieniu, przy czym kwitnienie jest bardziej obfite w tej drugiej sytuacji. Znacz┬▒cy wp┬│yw na intensywno┬Â├Ž kwitnienia ma tak┬┐e zastosowanie w nawo┬┐eniu pog┬│ównym fosforanu amonu. Jako optymalne warunki rozwoju wskazywane jest te┬┐ ocienienie dolnych cz├¬┬Âci ro┬Âliny przy pe┬│nym nas┬│onecznieniu górnej cz├¬┬Âci p├¬dów. Wiciokrzew pomorski wymaga podpory (np. pergoli lub drzewa) wokó┬│ której si├¬ owija, lub przy której p├¬dy trzeba podwi┬▒zywa├Ž.
Pielêgnacja
Nie wymaga ci├¬cia poza wiosennym usuwaniem martwych p├¬dów. Co kilka lat zalecane jest jednak silne ci├¬cie odm┬│adzaj┬▒ce ro┬Âlin├¬.
Rozmna┬┐anie
W uprawie gatunek ten jest najcz├¬┬Âciej rozmna┬┐any wegetatywnie za pomoc┬▒ sadzonek zielnych pozyskiwanych w czerwcu lub lipcu. Sadzonki te po wysadzeniu w inspektach rozwijaj┬▒ si├¬ w nich przez jeden lub dwa lata. Wiciokrzew pomorski rozmna┬┐any jest tak┬┐e za pomoc┬▒ sadzonek zdrewnia┬│ych pozyskiwanych pó┬╝n┬▒ jesieni┬▒, które do┬│uje si├¬ w piasku na dworze. Wysadza si├¬ je do gruntu na wiosn├¬. Mo┬┐na te┬┐ stosowa├Ž rozmna┬┐anie przez odk┬│ady – p├¬dy dwuletnie w maju lub czerwcu przykrywa si├¬ ziemi┬▒, po czym w ci┬▒gu sezonu wegetacyjnego ukorzeniaj┬▒ si├¬ i wiosn┬▒ nast├¬pnego roku mog┬▒ by├Ž odci├¬te od ro┬Âliny macierzystej.
Mo┬┐na te┬┐ stosowa├Ž rozmna┬┐anie generatywne. Dojrza┬│e owoce po zbiorze we wrze┬Âniu oczyszcza si├¬ z mi┬▒┬┐szu. Pozyskane nasiona wysiewa si├¬ niezw┬│ocznie do gruntu lub do inspektu. Nasiona mog┬▒ by├Ž tak┬┐e stratyfikowane w piasku i wysiane na wiosn├¬. Wysiane nasiona przykrywa si├¬ p┬│ytk┬▒ (2 mm) warstw┬▒ ziemi.
Opracowane s┬▒ tak┬┐e metody skutecznego mikrorozmna┬┐ania wegetatywnego in vitro.

Przypisy:

W│aÂciwoÂci

Budowa kwiatka : Korona grzbiecista

Budowa kwiatka : Korona wolnop┬│atkowa

Budowa kwiatka : Korona zros┬│op┬│atkowa

Typ Kwiatostanu : G┬│├│wka

Stopie˝ z│o┐enia liÂcia : Prosty

Typy ulistnienia : Naprzeciwleg┬│e

Wygl▒d blaszki liÂcia : Ca┬│obrzegi

Kszta│t blaszki liÂcia : Pod┬│ugowate

Kszta│t blaszki liÂcia : Eliptyczne

Ogonek liÂcia : Na ogonku

Kolor : Bia┬│y

Kolor : ¯ó³ty

Kolor : R├│┬┐owy

Kolor : Wielokolorowy

Okres kwitnienia

Maj Czerwiec Lipiec Sierpie├▒ Wrzesie├▒

Gatunek pod ochron▒

Gatunek truj▒cy

Gatunek jadalny

Gatunek leczniczy

Drzewa i krzewy liÂciaste

RoÂlina uprawiana

-

Liczba komentarzy 0

Dodaj komentarz.



Zdjŕcia


Wspˇlne cechy dla Caprifoliaceae (przewietniowate)

- Kolor bia│y
- RoÂlina chroniona
- Truj▒ce
- Jadalne
- Lecznicze
- Drzewa lub krzewy liÂciaste
- r_uprawiana
- Korona grzbiecista
- Korona zros│op│atkowa
- Korona wolnop│atkowa
- Blaszki liÂcia pod│ugowate
- Blaszki liÂcia eliptyczne
- LiÂcie na ogonku
- Stopie˝ zlo┐enia liÂcia prosty
- Typ ulistnienia naprzeciwleg│e
- Typ kwiatostanu g│ˇwka
- Wygl▒d blaszki liÂcia ca│obrzegi
- Kolor ┐ˇ│ty
- Kolor rˇ┐owy
- Kolor wielokolorowy
- Owoce miŕsiste pestkowiec
- Liczba p│atkˇw piŕŠ


RODZINA Caprifoliaceae (przewietniowate) -iloŠ 1
Lonicera periclymenum(Wiciokrzew pomorski),