Ustawienia|

WyÂwietlaj zdjŕcia:

WyŁwietlaj zdjŕcia w zak│adce systematyka:

WyÂwietlaj systematyka:

WyÂwietlaj statystyki:

WyÂwietlaj filmiki Youtube:


WyÂwietlaj w│aÂciwoÂci roÂliny:

-budowa kwiatka:
-p│atki kwiatka:
-typ kwiatostanu:
-stopie˝ zlo┐enia liÂcia:
-typ ulistnienia:
-wygl▒d blaszki liÂcia:
-kszta│t blaszki liÂcia:
-unerwienie blaszki liŁcia:
-wielkoŠ wciŕcia blaszki:
-│odyga przekrˇj:
-ogonek liÂcia:
-prŕciki:
-kolor:
-okres kwitnienia:

WyÂwietlaj Opis roÂliny:

-nazewnictwo:
-morfologia:
-biologia i ekologia:
-zastosowanie:
-zmiennoŠ:
-zagro┐enia i ochrona:
-zasiŕg wystepowania:
-ciekawostki:
-inne:
-przypisy:
-bibliografia:

Panel

Osˇb online:4
WyÂwietlaj: zdjŕcia: |systematykŕ: |filmiki youtube: |w│aÂciwoÂci roÂlin: |Opis roÂlin:
Bez czarny (Ang: Elder, elderberry, black elder, (Du: Schwarzer Holunder, úac: Sambucus nigra)
-
-

Czy wiesz ┐e?.

-Symbol bzu czarnego wyst├¬puje w herbie i na fladze czeskiej wsi Kryštofovo Údolí.
-W uniwersum Harry'ego Pottera jedno z Insygniów ┬Žmierci, Czarna Ró┬┐d┬┐ka, zosta┬│a zrobiona z ga┬│┬▒zki czarnego bzu i w┬│osa z ogona Testrala.
Avatar


Autor : Pacyfka99
2013-06-10
Autor : Pacyfka99 2013-06-10

Domena eukarionty
Królestwo ro┬Âliny
Klad ro┬Âliny naczyniowe
Klad ro┬Âliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rz┬▒d szczeciowce
Rodzina pi┬┐maczkowate
Rodzaj bez
Gatunek bez czarny

Nazewnictwo

Bez czarny, dziki bez czarny (Sambucus nigra L.) – gatunek ro┬Âliny z rodziny pi┬┐maczkowatych (Adoxaceae), dawniej zaliczany by┬│ tak┬┐e do rodziny bzowatych (Sambucaceae) i przewiertniowatych (Caprifoliaceae). Inne zwyczajowe nazwy polskie: bez lekarski, bez pospolity, bzowina, bzina, buzina, hyczka, hy├Žka.

Morfologia:

Pokrój
Zazwyczaj wysoki krzew, rzadko drzewo. Osi┬▒ga wysoko┬Â├Ž do 10 m[6].
Pêdy
M┬│oda kora jest zielona. Z wiekiem staje si├¬ szara, jasnobrunatna, z wyra┬╝nymi przetchlinkami, na starych p├¬dach jest sp├¬kana. P├¬dy w ┬Ârodku s┬▒ wype┬│nione szerokim, bia┬│ym, lekkim rdzeniem[6][7]. P┬▒czki czerwonobrunatne, jajowato-spiczaste, wyd┬│u┬┐one, siedz┬▒ce i wyra┬╝nie sko┬Ânie odstaj┬▒ce od p├¬du.
Li┬Âcie
Maj┬▒ d┬│ugo┬Â├Ž oko┬│o dwukrotnie wi├¬ksz┬▒ od szeroko┬Âci. S┬▒ nieparzysto-pierzastoz┬│o┬┐one, z┬│o┬┐one najcz├¬┬Âciej z 5, rzadziej z 3, 7 lub 9 naprzeciwleg┬│ych, jajowato-eliptycznych i ostro pi┬│kowanych listków osi┬▒gaj┬▒cych od 3 do 9 cm d┬│ugo┬Âci. Na górnej stronie s┬▒ ciemnozielone, od spodu jasne, rzadko ow┬│osione. Przylistków brak lub s┬▒ krótkotrwa┬│e i nitkowate[8][7].
Kwiaty
Bia┬│e, promieniste, zebrane w du┬┐e i p┬│askie baldachogrona o ┬Ârednicy zwykle od 10 do 20 cm, z 5 g┬│ównymi ga┬│┬▒zkami[7]. Pojedyncze kwiaty s┬▒ drobne (do 5 mm ┬Ârednicy), maj┬▒ krótki kielich, zazwyczaj 5-p┬│atkow┬▒ koron├¬ (bia┬│┬▒ lub kremow┬▒), 1 s┬│upek i 5 pr├¬cików z jasno┬┐ó┬│tymi pylnikami[9][7]. Nie posiadaj┬▒ miodników.
Owoce
Fioletowo-czarne, mi├¬siste i l┬Âni┬▒ce pestkowce z 3–6 nasionami[11]. Maj┬▒ kszta┬│t jajowaty i d┬│ugo┬Â├Ž od 6 do 8 mm. Nasiona osi┬▒gaj┬▒ do 5 mm d┬│ugo┬Âci, maj┬▒ kszta┬│t jajowaty, na przekroju s┬▒ trójk┬▒tne, ale o zaokr┬▒glonych kantach. Powierzchnia ich jest falista i jasnobr┬▒zowa.

Biologia i ekologia:

Rozw├│j
Fanerofit. Krzewy bzu czarnego zakwitaj┬▒ zwykle po raz pierwszy w 3 lub 4 roku ┬┐ycia, rzadko w 2. W zale┬┐no┬Âci od strefy klimatycznej kwitnienie przypada na czerwiec lub lipiec[5]. Pr├¬ciki i s┬│upek dojrzewaj┬▒ r├│wnocze┬Ânie[10]. Silnie pachn┬▒ce kwiaty wabi┬▒ liczne owady zapylaj┬▒ce, przy czym py┬│ek dokonuj┬▒cy zapylenia przenoszony jest zwykle z innych kwiat├│w lub kwiatostan├│w, ale zwykle w obr├¬bie tej samej ro┬Âliny[5]. Owoce rodzone s┬▒ corocznie obficie, dojrzewaj┬▒ od ko├▒ca sierpnia do pa┬╝dziernika i utrzymuj┬▒ si├¬ na ro┬Âlinie w postaci zwisaj┬▒cych owocostan├│w[12]. Rozsiewane s┬▒ przez liczne gatunki ptak├│w, kt├│re zjadaj┬▒ owoce, nie trawi┬▒ jednak nasion. Dzi├¬ki temu wraz z ich odchodami rozsiewane s┬▒ one nieraz na du┬┐e odleg┬│o┬Âci (ornitochoria, endochoria)[13]. Krzewy bzu czarnego do┬┐ywaj┬▒ ponad 25 lat[5].
Siedlisko
Ro┬Ânie w lasach i zaro┬Âlach, w polskich g├│rach po regiel dolny[6]. Preferuje gleby ┬┐yzne i bogate w zwi┬▒zki azotowe[4], umiarkowanie wilgotne[7]..
Fitosocjologia
W klasyfikacji zbiorowisk ro┬Âlinnych gatunek charakterystyczny dla zwi┬▒zku (All.) Sambuco-Salicion i Ass. Sambucetum nigrae[14].
Cechy fitochemiczne
Ga┬│┬▒zki, li┬Âcie i owoce wydzielaj┬▒ nieprzyjemny, a kwiaty odurzaj┬▒cy zapach. Wszystkie cz├¬┬Âci ro┬Âliny zawieraj┬▒ w r├│┬┐nej ilo┬Âci truj┬▒cy glikozyd sambunigryn├¬. Ponadto kwiaty zawieraj┬▒ olejki eteryczne, flawonoidy (kwercetyna, rutyna, kemferol), kwasy organiczne, garbniki, sole mineralne, owoce antocyjany, 20% cukr├│w, 3,5% pektyn, kwasy organiczne, witaminy, karotenoidy, garbniki i sole mineralne[11].
Genetyka
Liczba chromosom├│w 2n = 36[15].

Zastosowanie:

Ro┬Âlina lecznicza:
Surowiec zielarski. Wed┬│ug Farmakopea Polska surowcem zielarskim s┬▒ kwiaty (Flos Sambuci) i dojrza┬│e (czarne) owoce (Fructus Sambuci)[4]. Jednak┬┐e w┬│asno┬Âci lecznicze maj┬▒ tak┬┐e kora (Cortex Sambuci), korzenie (Radix Sambuci) i li┬Âcie (Folium Sambuci)[18].
Dzia┬│anie: kwiaty dzia┬│aj┬▒ moczop├¬dnie, napotnie, przeciwgor┬▒czkowo, wykrztu┬Ânie, a zewn├¬trznie tak┬┐e przeciwzapalnie. Owoce maj┬▒ w┬│asno┬Âci przeczyszczaj┬▒ce, dzia┬│aj┬▒ napotnie, moczop├¬dnie, przeciwgor┬▒czkowo, przeciwb├│lowo i odtruwaj┬▒co[11].
Zastosowanie w lecznictwie: Napary z kwiat├│w s┬▒ u┬┐ywane przy przezi├¬bieniach, do leczenia r├│┬┐nego rodzaju nie┬┐yt├│w i stan├│w zapalnych dr├│g oddechowych i chor├│b reumatycznych. Z owoc├│w zazwyczaj wykonuje si├¬ odwary u┬┐ywane do leczenia migreny, nerwob├│l├│w, biegunki, chor├│b reumatycznych, i neurologicznych, a dzi├¬ki ich w┬│asno┬Âciom odtruwaj┬▒cym tak┬┐e przy zaburzeniach przemiany materii. Zewn├¬trznie naparami z kwiat├│w przemywa si├¬ sk├│r├¬ przy zapaleniach sk├│ry, wypryskach sk├│rnych i oparzeniach, p┬│ucze jam├¬ ustn┬▒ i gard┬│o przy stanach zapalnych oraz przemywa oczy przy zapaleniu spoj├│wek[11]. Napary z kwiat├│w bzu czarnego przy przezi├¬bieniach maj┬▒ wielokrotnie silniejsze dzia┬│anie, ni┬┐ napary z lipy. Kora z dwu i trzyletnich ga┬│┬▒zek w medycynie ludowej by┬│a u┬┐ywana jako ┬Ârodek moczop├¬dny silniej dzia┬│aj┬▒cy ni┬┐ kwiaty i owoce. Kwiaty bzu czarnego ┬│┬▒cznie z rumiankiem s┬▒ u┬┐ywane do zmniejszenia b├│l├│w menstruacyjnych. Niekt├│rzy polecaj┬▒ w tym celu stosowa├Ž mieszank├¬ kwiat├│w bzu czarnego, rumianku i ruty zwyczajnej. Wyci┬▒gi z owoc├│w maja tak┬┐e s┬│abe dzia┬│anie przeciwb├│lowe. Mog┬▒ by├Ž u┬┐ywane do przemywania jamy ustnej po usuni├¬cia z├¬ba i przy pora┬┐eniu nerwu twarzowego[4].
Zbi├│r i suszenie: Kwiaty zbiera si├¬ w dzie├▒ s┬│oneczny, gdy rozkwitn┬▒, lecz nie przekwitaj┬▒. Nale┬┐y unika├Ž zbierania surowca przegni┬│ego lub wyschni├¬tego (zbr┬▒zowia┬│ego), gdy┬┐ powoduje on gnicie pozosta┬│ego surowca przy suszeniu. Kwiaty ┬Âcina si├¬ ca┬│ymi baldachami. Najlepiej suszy├Ž w miejscu przewiewnym i suchym, cienk┬▒ warstw┬▒, w temperaturze nie wy┬┐szej ni┬┐ 35 stopni Celsjusza. Dobry surowiec nie mo┬┐e si├¬ zaparzy├Ž i ma kolor bia┬│awo-┬┐├│┬│ty (br┬▒zowy nale┬┐y odrzuca├Ž ju┬┐ podczas suszenia). Owoce najlepiej zbiera├Ž po deszczowym dniu, ale w s┬│oneczny dzie├▒, kiedy s┬▒ w wi├¬kszo┬Âci w pe┬│ni dojrza┬│e (maj┬▒ kolor czarnofioletowy). Odrzuca si├¬ zielone i niedojrza┬│e, gdy┬┐ zawieraj┬▒ du┬┐e ilo┬Âci sambunigryny[4][19].
Dawniej kwiat├│w u┬┐ywano do pobudzenia laktacji u kobiet karmi┬▒cych[4].
G±bczasty rdzeñ pêdów u¿ywany by³ w technice mikroskopowej do sporz±dzania preparatów, a w zegarmistrzostwie do czyszczenia delikatnych mechanizmów[4].
Soku z owoców u¿ywano dawniej do farbowania brwi i rzês, podbarwiania win oraz farbowania jedwabiu na oliwkowo[4].
Surowiec kosmetyczny. Wyci±gi s± wykorzystywane do wytwarzania maseczek kosmetycznych i kremów. Szczególnie bez czarny nadaje siê do pielêgnacji skóry starzej±cej siê, gdy¿ dzia³a zmiêkczaj±co, przeciwzmarszczkowo i wybielaj±co[4].
Owoce s┬▒ pokarmem ptak├│w le┬Ânych[11].
Owoce nie nadaj┬▒ si├¬ do spo┬┐ycia na surowo. Jednak z dojrza┬│ych owoc├│w mo┬┐na robi├Ž konfitury, d┬┐emy, kisiele, soki, mo┬┐na je tak┬┐e suszy├Ž. Zawieraj┬▒ cukry, witaminy (g┬│├│wnie B i C), kwasy organiczne i inne zwi┬▒zki[4]. Musz┬▒ by├Ž jednak dojrza┬│e i ugotowane, gdy┬┐ gotowanie usuwa zawarta w nich trucizn├¬[19].
Ro┬Âlina ozdobna. Czasami bywa uprawiany w parkach i przydomowych ogr├│dkach jako krzew ozdobny. Opr├│cz formy typowej istniej┬▒ odmiany ozdobne. Walorami ozdobnymi s┬▒ pi├¬kne kwiatostany, a tak┬┐e owoce[20]. Ma walory nie tylko dekoracyjne: jego zapach odstrasza szczury i myszy, a tak┬┐e owady[4].
Z p├¬d├│w (ga┬│┬▒zki z li┬Â├Žmi) otrzymuje si├¬ wywary u┬┐ywane do ekologicznego zwalczania kret├│w, nornik├│w, rolnic, bielinka kapustnika i mszyc[12].
W┬│asno┬Âci truj┬▒ce

We wszystkich cz├¬┬Âciach ┬Âwie┬┐ej ro┬Âliny wyst├¬puje sambunigryna i sambucyna, kt├│re dla ludzi w wi├¬kszych ilo┬Âciach s┬▒ truj┬▒ce[13]. Jednak┬┐e wy┬┐sza temperatura (gotowanie czy sma┬┐enie bez przykrycia) usuwa ich w┬│asno┬Âci truj┬▒ce. Najcz├¬┬Âciej dochodzi do zatrucia w wyniku spo┬┐ycia niedojrza┬│ych owoc├│w. Objawami zatrucia s┬▒: os┬│abienie, b├│le i zawroty g┬│owy, nudno┬Âci, wymioty, biegunka, przyspieszenie t├¬tna i zaburzenia oddychania a┬┐ do duszno┬Âci w┬│┬▒cznie. Pierwsza pomoc polega na sprowokowaniu wymiot├│w i p┬│ukaniu ┬┐o┬│┬▒dka. Konieczna pomoc lekarza[19].
Uprawa 
W Polsce jest w pe┬│ni mrozoodporny (strefy mrozoodporno┬Âci 4–9). Jest ┬│atwy w uprawie. Nie ma specjalnych wymaga├▒, wystarcza mu zwyk┬│a, p├│┬│przepuszczalna ziemia w ogrodzie. Mo┬┐e rosn┬▒├Ž w pe┬│nym s┬│o├▒cu lub w p├│┬│cieniu. Rozmna┬┐a si├¬ go z nasion wysiewanych jesieni┬▒, lub przez sadzonki p├¬dowe pobierane latem lub zim┬▒. Aby zachowa├Ž walory dekoracyjne nale┬┐y starsze p├¬dy wycina├Ž, a m┬│odsze przycina├Ž w po┬│owie d┬│ugo┬Âci[20].

Zasiŕg wystŕpowania:

Ze wzgl├¬du na d┬│ug┬▒ histori├¬ uprawy tego gatunku trudno ustali├Ž jego pierwotny zasi├¬g wyst├¬powania. Za pewny uchodzi obszar Europy pozostaj┬▒cy pod wp┬│ywem klimatu oceanicznego i suboceanicznego oraz znajduj┬▒cy si├¬ w zachodniej cz├¬┬Âci basenu Morza ┬Žr├│dziemnego. Wsp├│┬│cze┬Ânie wyst├¬puje cz├¬sto w p├│┬│nocnej Afryce (Maroko, Algieria i Tunezja) oraz na Azorach, jednak wsz├¬dzie tam zosta┬│ prawdopodobnie introdukowany. Ro┬Ânie w p├│┬│nocnej i zachodniej cz├¬┬Âci P├│┬│wyspu Iberyjskiego, na P├│┬│wyspie Apeni├▒skim i Sycylii, w Grecji ┬Ârodkowej i p├│┬│nocnej, na rozproszonych stanowiskach notowany jest w Turcji, na Bliskim Wschodzie, w rejonie Kaukazu, w Iraku i w p├│┬│nocnym Iranie, a tak┬┐e w indyjskich stanach D┬┐ammu i Kaszmir oraz Himachal Pradesh. W Europie ┬Ârodkowej i zachodniej (tak┬┐e na Wyspach Brytyjskich) jest gatunkiem pospolitym. P├│┬│nocna granica zasi├¬gu przebiega przez P├│┬│wysep Skandynawski i kraje ba┬│tyckie si├¬gaj┬▒c nielicznymi stanowiskami p├│┬│nocnej Skandynawii. W krajach skandynawskich od Danii po Finlandi├¬ oraz na obszarze ┬úotwy, Estonii i w Rosji gatunek uwa┬┐any jest za rozprzestrzeniony g┬│├│wnie za spraw┬▒ cz┬│owieka. Czynnikiem ograniczaj┬▒cym naturalne wyst├¬powanie gatunku na p├│┬│nocy s┬▒ niskie temperatury pa┬╝dziernika uniemo┬┐liwiaj┬▒ce zawi┬▒zanie nasion[5][3]. W Polsce jest pospolity na ca┬│ym obszarze kraju[6].

W Tatrach osi┬▒ga 900 m n.p.m., w Kaukazie 1200 m n.p.m., w Alpach osi┬▒ga 1600 m n.p.m., a w afryka├▒skim Atlasie 2200 m n.p.m.[5]

Poza Europ┬▒ p├│┬│nocn┬▒ i wschodni┬▒ oraz Afryk┬▒ p├│┬│nocn┬▒, gatunek zawleczony zosta┬│ tak┬┐e na inne kontynenty - do wschodniej cz├¬┬Âci Ameryki P├│┬│nocnej, do po┬│udniowej Australii i na Now┬▒ Zelandi├¬, a tak┬┐e do wschodnich Chin[5].

Ciekawostki:

-Symbol bzu czarnego wyst├¬puje w herbie i na fladze czeskiej wsi Kryštofovo Údolí.
-W uniwersum Harry'ego Pottera jedno z Insygniów ┬Žmierci, Czarna Ró┬┐d┬┐ka, zosta┬│a zrobiona z ga┬│┬▒zki czarnego bzu i w┬│osa z ogona Testrala.

Biblioghrafia:

W│aÂciwoÂci

Budowa kwiatka : Korona promienista

Budowa kwiatka : Korona zros┬│op┬│atkowa

Typ Kwiatostanu : Baldaszek

Stopie˝ z│o┐enia liÂcia : Z┬│o┬┐ony

Stopie˝ z│o┐enia liÂcia : Nieparzystopierzastoz┬│o┬┐one

Typy ulistnienia : Naprzeciwleg┬│e

Wygl▒d blaszki liÂcia : Pi┬│kowany

Kszta│t blaszki liÂcia : Jajowate

Kszta│t blaszki liÂcia : Eliptyczne

Ogonek liÂcia : Na ogonku

Kolor : Bia┬│y

Okres kwitnienia

Czerwiec Lipiec

Gatunek truj▒cy

Gatunek jadalny

Gatunek leczniczy

RoÂlina pachn▒ca

Drzewa i krzewy liÂciaste

-

Liczba komentarzy 0

Dodaj komentarz.




Bez czarny - magiczna ro├ůÔÇ║lina.
Zdjŕcia


Wspˇlne cechy dla Sambucaceae (bzowate)

- Kolor bia│y
- Truj▒ce
- Pachn▒
- Drzewa lub krzewy liÂciaste
- Korona promista
- Korona zros│op│atkowa
- Stopie˝ zlo┐enia liÂcia z│o┐ony
- Typ ulistnienia naprzeciwleg│e
- Owoce miŕsiste pestkowiec
- Liczba p│atkˇw piŕŠ

W│aÂciwoÂci roÂliny


Dzi┬│anie napotneFio┬│ek tr├│jbarwny
Fio┬│ek wonny
Bez czarny
Bez hebd
Brzoza brodawkowata
Brzoza omszona
Dzia┬│anie przeciwb├│loweBez czarny
Mak lekarski
OparzeniaBabka lancetowata, babka w┬▒skolistna
Bez czarny
P┬│ukanie gard┬│aFio┬│ek tr├│jbarwny
Bez czarny
P┬│ukanie jamy ustnejBez czarny
Przeciw uk±szeniom wê¿ówKokornak powojnikowy
Bez czarny
PrzeczyszczajaceBabka ┬Ârednia
Gorczyca bia┬│a
Farbownik lekarski
Bez czarny
Bez hebd
Ciemiê¿yca bia³a
PuchlinaBez czarny
Stany zapalne ┬┐o┬│┬▒dkaBez czarny
Stany zapalne jelitBez czarny
Stosowane w dermatologiiBez czarny
Uk┬▒szenia przez psaBez czarny

Zwi▒zki roÂliny


┬ŽluzGrzybie├▒ bia┬│y
Fio┬│ek tr├│jbarwny
Gorczyca bia┬│a
Fio┬│ek wonny
Podbia┬│ pospolity
Bez czarny
CukryBiedrzeniec mniejszy
Fio┬│ek wonny
Fenku┬│ w┬│oski(koper w┬│oski)
Barszcz zwyczajny
Bez czarny
FlawonoidyArnika g├│rska, kupalnik g├│rski
Babka lancetowata, babka w┬▒skolistna
Babka zwyczajna, babka wiêksza
Bieluñ dziêdzierzawa
Bodziszek cuchn┬▒cy
Kokornak powojnikowy
Grzybie├▒ bia┬│y
Fio┬│ek tr├│jbarwny
Chmiel zwyczajny
Fio┬│ek wonny
Podbia┬│ pospolity
Fenku┬│ w┬│oski(koper w┬│oski)
Farbownik lekarski
Czy┬Âcica storzyszek
Barwinek pospolity
Bez czarny
Bobrek tr├│jlistkowy
Brzoza brodawkowata
Brzoza omszona
Mak lekarski
GarbnikiBabka lancetowata, babka w┬▒skolistna
Babka zwyczajna, babka wiêksza
Bagno zwyczajne
Biedrzeniec mniejszy
Bieluñ dziêdzierzawa
Bodziszek cuchn┬▒cy
Fio┬│ek tr├│jbarwny
Gorysz pag├│rkowaty
Chmiel zwyczajny
Dziewi├¬├Žsi┬│ bez┬│odygowy
Podbia┬│ pospolity
Bez czarny
Bez hebd
Dziewi├¬├Žsi┬│ pop┬│ocholistny
Bobrek tr├│jlistkowy
Brzoza brodawkowata
Brzoza omszona
Ciemiê¿yca bia³a
Glikozyd cyjanogennyBez czarny
GlikozydyFio┬│ek wonny
Ciemiernik zielony
Bez czarny
Glikozydy antocyjnoweBez czarny
KwarcetynaCzy┬Âcica storzyszek
Bez czarny
Mak lekarski
Kwas chlorogenowyBez czarny
Biedrzeniec wielki
Kwas jab┬│kowyBodziszek cuchn┬▒cy
Bez czarny
Brzoza brodawkowata
Brzoza omszona
Kwas szikimowyBez czarny
Kwasy fenolowe terulowyBez czarny
Kwasy fenolowe-chlorogenowyBluszcz pospolity
Bez czarny
Kwasy fenolowe-kawowyBluszcz pospolity
Bez czarny
Kwasy organiczneGrzybie├▒ bia┬│y
Czy┬Âcica storzyszek
Bez czarny
Brzoza brodawkowata
Brzoza omszona
Brzoza omszona
Mak lekarski
OlejekGorysz b┬│otny
Fio┬│ek wonny
Dziewi├¬├Žsi┬│ bez┬│odygowy
Podbia┬│ pospolity
Fenku┬│ w┬│oski(koper w┬│oski)
Bez czarny
Bez hebd
Dziewi├¬├Žsi┬│ pop┬│ocholistny
Biedrzeniec wielki
Brzoza brodawkowata
Brzoza omszona
PektynyBez czarny
Pochodne cyjanidynyBez czarny
Pochodne kemferoluArnika g├│rska, kupalnik g├│rski
Bodziszek cuchn┬▒cy
Grzybie├▒ bia┬│y
Bez czarny
Bobrek tr├│jlistkowy
RutozydFio┬│ek tr├│jbarwny
Bez czarny
SambunigrynaBez czarny
SteroleBluszcz pospolity
Bez czarny
Mak lekarski
TriterpenyBez czarny
Brzoza omszona
Witamina BBez czarny
Chrzan pospolity
Witamina CCzosnek nied┬╝wiedzi
Bez czarny

RODZINA Sambucaceae (bzowate) -iloŠ 3
Sambucus nigra(Bez czarny),
Sambucus ebulus(Bez hebd),
Sambucus racemosa(Bez koralowy),