Ustawienia|

WyÂwietlaj zdjŕcia:

WyŁwietlaj zdjŕcia w zak│adce systematyka:

WyÂwietlaj systematyka:

WyÂwietlaj statystyki:

WyÂwietlaj filmiki Youtube:


WyÂwietlaj w│aÂciwoÂci roÂliny:

-budowa kwiatka:
-p│atki kwiatka:
-typ kwiatostanu:
-stopie˝ zlo┐enia liÂcia:
-typ ulistnienia:
-wygl▒d blaszki liÂcia:
-kszta│t blaszki liÂcia:
-unerwienie blaszki liŁcia:
-wielkoŠ wciŕcia blaszki:
-│odyga przekrˇj:
-ogonek liÂcia:
-prŕciki:
-kolor:
-okres kwitnienia:

WyÂwietlaj Opis roÂliny:

-nazewnictwo:
-morfologia:
-biologia i ekologia:
-zastosowanie:
-zmiennoŠ:
-zagro┐enia i ochrona:
-zasiŕg wystepowania:
-ciekawostki:
-inne:
-przypisy:
-bibliografia:

Panel

Osˇb online:1
WyÂwietlaj: zdjŕcia: |systematykŕ: |filmiki youtube: |w│aÂciwoÂci roÂlin: |Opis roÂlin:
Konwalia majowa(( úac: Convallaria majalis)
-
-
Avatar


Autor : Pacyfka99
2013-01-21
Autor : Pacyfka99 2013-01-21

Domena eukarionty
Królestwo ro┬Âliny
Klad ro┬Âliny naczyniowe
Klad ro┬Âliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoli┬Âcienne
Rz┬▒d szparagowce
Rodzina szparagowate
Rodzaj konwalia
Gatunek konwalia majowa

Nazewnictwo

Konwalia majowa (Convallaria majalis L.) – gatunek byliny k┬│┬▒czowej z monotypowego rodzaju konwalia (Convallaria L.). Zaliczany by┬│ w systemach z ko├▒ca XX wieku (Reveala, Takhtajana) do rodziny konwaliowatych (Convallariaceae), w systemie APG II (2003) do rodziny myszop┬│ochowatych (Ruscaceae), a od 2009 (system APG III) do szparagowatych (Asparagaceae). Konwalia jest ro┬Âlin┬▒ lecznicz┬▒ i popularn┬▒ ro┬Âlin┬▒ ozdobn┬▒, kt├│rej g┬│├│wnym walorem s┬▒ niewielkie kwiaty o charakterystycznym zapachu i dzwonkowatym kszta┬│cie. Znana jest pod wieloma nazwami zwyczajowymi i ludowymi. Wyst├¬puje cz├¬sto w lasach niemal ca┬│ej Polski, poza tym jest tak┬┐e uprawiana.



W XV i XVI wieku ro┬Âlin├¬ nazywano Lilium convallium, czyli lilia z doliny (┬│ac. conv├íllis = g┬│├¬boka, otoczona g├│rami dolina). Nazwa ta by┬│a tak popularna, ┬┐e przetrwa┬│a do dzi┬ w j├¬zyku angielskim jako Lily of the Valley. Poniewa┬┐ jednak mylono j┬▒ z Lilium candidum – lili┬▒ bia┬│┬▒, Linneusz tworz┬▒c nazw├¬ naukow┬▒ nawi┬▒za┬│ do okresu kwitnienia ro┬Âliny i wprowadzi┬│ nazw├¬ Convallaria majalis. Gatunek ten posiada wiele nazw zwyczajowych i ludowych: konwalia le┬Âna, lanusz, lanka, lanuszka, ko├▒ska grzywa (nazwa ludowa z okolic Olkusza), lilia podobna, g┬│adysz, konwalilia, konwalyja majowa, kokoryczka, lanysz, maj├│wka, padolna. Nazwa „konwalia” w j├¬zyku polskim pierwszy raz spo┬Âr├│d zachowanych ┬╝r├│de┬│ u┬┐yta zosta┬│a w Zielniku Syreniusza (1613), a nazwa „konwalia majowa” – przez Pacewicza R. w wydanej w 1867 w Warszawie publikacji pt. Botanika tre┬Âciwie zebrana dla m┬│odzie┬┐y.

Morfologia:

K┬│┬▒cze
Cienkie (do ok. 5 mm ┬Ârednicy), podziemne, pe┬│zaj┬▒ce p┬│ytko pod powierzchni┬▒ ziemi (zwykle na g┬│├¬boko┬Âci 6–8 cm[8]), brunatne, z resztkami zesz┬│orocznych li┬Âci. Podzielone jest na kr├│tkie mi├¬dzyw├¬┬╝la, z kt├│rych wyrastaj┬▒ korzenie. Z k┬│┬▒cza rozchodz┬▒ si├¬ boczne rozga┬│├¬zienia (roz┬│ogi). Wyst├¬puj┬▒ dwa rodzaje k┬│┬▒czy: cienkie, poziome, o mi├¬dzyw├¬┬╝lach wyd┬│u┬┐onych oraz grubsze, wznosz┬▒ce si├¬, o p├¬dach skr├│conych. P├¬dy kwiatowe wyrastaj┬▒ szczytowo na k┬│┬▒czach g┬│├│wnie tego drugiego rodzaju.
Korzenie
Wyrastaj┬▒ w w├¬z┬│ach k┬│┬▒cza, s┬▒ cienkie (ok. 1 mm ┬Ârednicy) i szare. Korzenie si├¬gaj┬▒ p┬│ytko (do 25 cm), na glebach zwi├¬z┬│ych g┬│├│wna ich masa znajduje si├¬ na g┬│├¬boko┬Âci 7–8 cm, na glebach piaszczystych – na 8–14 cm.
£odyga
Wyrasta z dwuletnich k┬│┬▒czy i u nasady okryta jest pochwiastymi nasadami li┬Âci. Tr├│jgraniasta, w┬▒sko oskrzydlona, bezlistna o┬ kwiatostanowa (g┬│┬▒bik). Osi┬▒ga do 20 (30) cm wysoko┬Âci i jest zwykle nieco kr├│tsza od li┬Âci.
Li┬Âcie
Asymilacyjne wyrastaj┬▒ najcz├¬┬Âciej parami z k┬│┬▒czy (rzadziej 1 lub 3), otulone u nasady pochwiastymi li┬Â├Žmi wsp├│lnie z g┬│┬▒bikiem kwiatostanowym. Maj┬▒ kszta┬│t zmienny, wyd┬│u┬┐ony, od lancetowatego do eliptycznego, zaostrzony wierzcho┬│ek, u┬┐y┬│kowanie ┬│ukowate. S┬▒ nagie i ca┬│obrzegie, nieco wkl├¬s┬│e i d┬│ugo zbiegaj┬▒ce ku do┬│owi w ogonek. Osi┬▒gaj┬▒ do 20 (25) cm d┬│ugo┬Âci i 6 (8) cm szeroko┬Âci. Li┬Âcie pochwiaste (do 5) otulaj┬▒ce nasad├¬ li┬Âci i ┬│odygi s┬▒ bezbarwne, zielonawe lub purpurowo nabieg┬│e. Pochwy tych li┬Âci tworz┬▒ pozorn┬▒ ┬│odyg├¬ rurkowat┬▒, przez kt├│r┬▒ przechodzi g┬│┬▒bik.
Kwiaty
Zebrane w szczytowe, jednostronne grono o 5–9 kwiatach u ro┬Âlin dziko rosn┬▒cych, a u form ogrodowych o 11–18 kwiatach. Kwiaty kulisto-dzwonkowate, pochylone do do┬│u, ze zros┬│ymi, bia┬│ymi lub lekko r├│┬┐owymi listkami okwiatu, do 6 (9) mm d┬│ugo┬Âci i szeroko┬Âci, na ko├▒cu z 6 tr├│jk┬▒tnymi, odgi├¬tymi z┬▒bkami o d┬│ugo┬Âci 1,5–2 mm. Pr├¬cik├│w jest 6, maj┬▒ du┬┐e, ┬┐├│┬│te pylniki (d┬│ugo┬Âci 2 mm) i kr├│tkie, grube nitki. S┬│upek g├│rny, tr├│jdzielny, znami├¬ d┬│ugo┬Âci ok. 2 mm. Miodniki wydzielaj┬▒ce nektar wabi┬▒cy owady zapylaj┬▒ce znajduj┬▒ si├¬ wok├│┬│ zal┬▒┬┐ni. Intensywnie pachn┬▒ce kwiaty wyrastaj┬▒ na zgi├¬tych szypu┬│kach o d┬│ugo┬Âci do 1 cm, w kt├│rych pachwinach znajduj┬▒ si├¬ kr├│tkie (do 8 mm), b┬│oniaste przykwiatki. W warunkach naturalnych konwalia zakwita w maju i czerwcu.
Owoc
Rzadko powstaj┬▒ce, zwisaj┬▒ce, czerwone jagody o ┬Ârednicy 8–12 mm. Zawieraj┬▒ po 2–6 niebieskawo-bia┬│ych lub ┬┐├│┬│tawych, b┬│yszcz┬▒cych nasion. S┬▒ one prawie g┬│adkie i prawie kuliste (z jednej strony s┬│abo si├¬ zw├¬┬┐aj┬▒). Osi┬▒gaj┬▒ ┬Ârednic├¬ 2,5 mm.

Biologia i ekologia:

Liczba chromosomów: 2n = 38.
Forma ┬┐yciowa: bylina.
Forma ┬┐yciowa wg Raunkiaera: geofit.

Zastosowanie:

Ro┬Âlina lecznicza
Historia
Chi├▒ska medycyna ludowa korze├▒ i ziele konwalii stosowa┬│a ju┬┐ w staro┬┐ytno┬Âci do leczenia schorze├▒ naczyniowo-sercowych (pod nazw┬▒ 'li├▒-la├▒'). W Europie ju┬┐ w ┬Âredniowieczu leki z konwalii stosowane by┬│y w chorobach serca, epilepsji i b├│lach. W XVI wieku napary z kwiat├│w konwalii majowej w wodzie stosowano w celu z┬│agodzenia skazy moczanowej. Napary w winie stosowano dla poprawienia pami├¬ci oraz ┬│agodzenia stan├│w zapalnych oczu. Lekarstwa te ceniono tak, ┬┐e nazywano je „z┬│ot┬▒ wod┬▒” i trzymano w z┬│otych lub srebrnych naczyniach[56]. Tworzenie lek├│w w czasach el┬┐bieta├▒skich traktowano jak praktyki i┬Âcie magiczne.

Zagro┐enia i ochrona:

W Polsce populacje tego gatunku wyst├¬puj┬▒ce dziko obj├¬te s┬▒ cz├¬┬Âciow┬▒ ochron┬▒ gatunkow┬▒ od 1957 roku. Zbi├│r surowca zielarskiego z takich stanowisk jest prawnie ograniczony (wymagane jest zezwolenie Regionalnego Dyrektora Ochrony ┬Žrodowiska). Ochrona wprowadzona zosta┬│a w celu uchronienia gatunku przed nadmiern┬▒ eksploatacj┬▒ do cel├│w leczniczych ze stanowisk naturalnych (w latach 50. XX wieku zapotrzebowanie na li┬Âcie wynosi┬│o ok. 20–26 ton, na kwiaty 2–4 tony, przy mo┬┐liwo┬Âciach pozyskania ze stanu naturalnego na poziomie odpowiednio 5 i 1 tony). Dlatego te┬┐ w celu zapewnienia surowca bez naruszania zasob├│w naturalnych wprowadza si├¬ konwali├¬ do uprawy. Dawniej, mimo ochrony gatunkowej dopuszczano zbi├│r samych kwiat├│w ze wzgl├¬du na rozmna┬┐anie si├¬ konwalii g┬│├│wnie za pomoc┬▒ roz┬│og├│w podziemnych. Zagro┬┐eniem dla populacji jest te┬┐ masowe zrywanie kwitn┬▒cych p├¬d├│w dla cel├│w ozdobnych oraz eksploatacja las├│w.

Poza ochron┬▒ gatunkow┬▒ wiele stanowisk tego gatunku zabezpieczonych jest w parkach narodowych i rezerwatach. Jako gatunek przywi┬▒zany do d┬▒br├│w, chroniony jest te┬┐ wraz z nimi w obszarach Natura 2000 (kwa┬Âne d┬▒browy s┬▒ jednym z siedlisk przyrodniczych). Jest to o tyle wa┬┐ne, ┬┐e zabezpiecza trwa┬│o┬Â├Ž odpowiednich siedlisk le┬Ânych, w minionych dziesi├¬cioleciach nierzadko przekszta┬│canych w zwi┬▒zku ze zwi├¬kszaniem area┬│u drzewostan├│w iglastych (g┬│. sosnowych) w polskich lasach.

Konwalia podlega ochronie prawnej tak┬┐e w niekt├│rych innych krajach, m.in. w Bu┬│garii, Grecji i S┬│owacji[50]. Podgatunek p├│┬│nocnoameryka├▒ski, w Stanach Zjednoczonych opisywany zwykle jako odr├¬bny gatunek C. majuscula, ze wzgl├¬du na rzadko┬Â├Ž wyst├¬powania chroniony jest prawem stanowym w obszarze naturalnego wyst├¬powania.

Gatunek wymieniany jest na listach ro┬Âlin zagro┬┐onych w r├│┬┐nych krajach, podawany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC) w Wielkiej Brytanii i Szwajcarii, w Hiszpanii jest to gatunek nara┬┐ony (VU), na S┬│owacji konwalia jest bliska zagro┬┐eniu (NT). W Polsce ochrona prawna gatunku jest utrzymywana mimo braku stwierdzenia zagro┬┐enia dla trwa┬│o┬Âci gatunku – nie pojawia si├¬ on ani w krajowej, ani w regionalnych Czerwonych Ksi├¬gach i Listach ro┬Âlin. Zagro┬┐enie gatunku w r├│┬┐nych krajach nie ma te┬┐ istotnego wp┬│ywu na globalne perspektywy zachowania gatunku – konwalia majowa nie jest wymieniona w Czerwonej Ksi├¬dze Gatunk├│w Zagro┬┐onych opracowywanej przez IUCN.

Zasiŕg wystŕpowania:

Konwalia majowa wyst├¬puje na p├│┬│kuli p├│┬│nocnej na obszarach o klimacie umiarkowanym. Zasi├¬g obejmuje niemal ca┬│┬▒ Europ├¬, ┬Ârodkow┬▒ i p├│┬│nocn┬▒ Azj├¬ (po Kore├¬ i Japoni├¬ na wschodzie oraz Mjanm├¬ na po┬│udniu). Jedna z odmian (wyr├│┬┐niana przez niekt├│rych systematyk├│w w randze odr├¬bnego gatunku) znana jest tak┬┐e z teren├│w g├│rskich we wschodniej cz├¬┬Âci Ameryki P├│┬│nocnej. W Polsce jest to gatunek rodzimy spotykany w lasach na terenie niemal ca┬│ego kraju. Wyst├¬puje powszechnie zw┬│aszcza w p├│┬│nocno-wschodniej cz├¬┬Âci kraju, gdzie porasta du┬┐e powierzchnie, a ro┬Âliny wyr├│┬┐niaj┬▒ si├¬ odporno┬Âci┬▒ i ┬┐ywotno┬Âci┬▒. Gatunek ten miejscami wyst├¬puje na nielicznych stanowiskach np. w niekt├│rych obszarach Ziemi Lubuskiej i Mazowsza, brak go niemal zupe┬│nie w wy┬┐szych partiach g├│r. Zar├│wno w obr├¬bie zasi├¬gu, jak i poza nim konwalia majowa jest uprawiana w ogrodach i parkach, popularna w uprawie jest tak┬┐e w Polsce. W opuszczonych ogrodach i parkach dziczeje, czasem ro┬Ânie jako uciekinier z ogrod├│w. Pojawia si├¬ tak┬┐e poza swym naturalnym zasi├¬giem, np. odmiana europejska (var. majalis) wyst├¬puje jako ro┬Âlina zdzicza┬│a w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, w wielu miejscach traktowana jest tam jako trudny do zwalczenia gatunek inwazyjny. W Japonii odmiana europejska wymieniona jest w ustawie o obcych gatunkach inwazyjnych (Invasive Alien Species Act) z 2 czerwca 2004.

Biblioghrafia:

W│aÂciwoÂci

Typ Kwiatostanu : Grono

Stopie˝ z│o┐enia liÂcia : Prosty

Typy ulistnienia : Naprzemianleg┬│e

Wygl▒d blaszki liÂcia : Ca┬│obrzegi

Kszta│t blaszki liÂcia : Lancetowate

Kszta│t blaszki liÂcia : Eliptyczne

Ogonek liÂcia : Siedz┬▒cy

Kolor : Bia┬│y

Kolor : R├│┬┐owy

Okres kwitnienia

Maj Czerwiec

Gatunek pod ochron▒

Gatunek zagro┐ony

Gatunek truj▒cy

Gatunek leczniczy

RoÂlina uprawiana

Geofit

-
RODZINA Liliaceae (liliowate) -iloŠ 8
Gagea lutea(Z┬│o├Ž ┬┐├│┬│ta), Lilium martagon(Lilia z┬│otog┬│├│w), Convallaria majalis(Konwalia majowa), Epipactis atrorubens(Kruszczyk rdzawoczerwony), Streptopus amplexifolius(Liczyd┬│o g├│rskie), Gagea minima (Z┬│o├Ž ma┬│a), Gagea pratensis(Z┬│o├Ž ┬│┬▒kowa), Fritillaria meleagris(Szachownica kostkowata),

Liczba komentarzy 0

Dodaj komentarz.




Konwalia majowa
Zdjŕcia


Wspˇlne cechy dla Liliaceae (liliowate)

- LiÂcie siedzace
- Stopie˝ zlo┐enia liÂcia prosty
- Wygl▒d blaszki liÂcia ca│obrzegi


RODZINA Liliaceae (liliowate) -iloŠ 8
Gagea lutea(Z┬│o├Ž ┬┐├│┬│ta),
Lilium martagon(Lilia z┬│otog┬│├│w),
Convallaria majalis(Konwalia majowa),
Epipactis atrorubens(Kruszczyk rdzawoczerwony),
Streptopus amplexifolius(Liczyd┬│o g├│rskie),
Gagea minima (Z┬│o├Ž ma┬│a),
Gagea pratensis(Z┬│o├Ž ┬│┬▒kowa),
Fritillaria meleagris(Szachownica kostkowata),