Ustawienia|

Wywietlaj zdjcia:

Wywietlaj zdjcia w zakadce systematyka:

Wywietlaj systematyka:

Wywietlaj statystyki:

Wywietlaj filmiki Youtube:


Wywietlaj waciwoci roliny:

-budowa kwiatka:
-patki kwiatka:
-typ kwiatostanu:
-stopie zloenia licia:
-typ ulistnienia:
-wygld blaszki licia:
-ksztat blaszki licia:
-unerwienie blaszki licia:
-wielko wcicia blaszki:
-odyga przekrj:
-ogonek licia:
-prciki:
-kolor:
-okres kwitnienia:

Wywietlaj Opis roliny:

-nazewnictwo:
-morfologia:
-biologia i ekologia:
-zastosowanie:
-zmienno:
-zagroenia i ochrona:
-zasig wystepowania:
-ciekawostki:
-inne:
-przypisy:
-bibliografia:

Panel

Osb online:1
Wywietlaj: zdjcia: |systematyk: |filmiki youtube: |waciwoci rolin: |Opis rolin:
¦nie¿yczka przebi¶nieg(( ac: Galanthus nivalis)
-
Luty Marzec Kwiecieñ
-
Avatar


Autor : Pacyfka99
2012-07-15
Autor : Pacyfka99 2012-07-15

Domena eukarionty
Królestwo ro¶liny
Klad ro¶liny naczyniowe
Klad ro¶liny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoli¶cienne
Rz±d szparagowce
Rodzina amarylkowate
Rodzaj ¶nie¿yczka
Gatunek ¶nie¿yczka przebi¶nieg

Nazewnictwo

¦nie¿yczka przebi¶nieg (Galanthus nivalis L.) – gatunek ro¶liny nale¿±cy do rodziny amarylkowatych, typowy dla rodzaju Galanthus. W naturze znany z lasów po³udniowej i ¶rodkowej Europy, jednak szeroko rozpowszechniony poza zwartym zasiêgiem jako ro¶lina ozdobna. Gatunek popularny w uprawie i rozpoznawalny jako symbol przedwio¶nia. Tak¿e ro¶lina miododajna i lecznicza. W Polsce podlega ochronie gatunkowej.

Morfologia:

Pokrój
Ro¶lina o wysoko¶ci od 15 do 30 cm. W korzystnych warunkach tworzy du¿e kêpy.
Organy podziemne
Kulista lub jajowata cebula o obwodzie do 4–6 cm, okryta such±, br±zow± ³usk±. U jej nasady wytwarzane s± cebule potomne i z tego miejsca wyrastaj± te¿ liczne korzenie.
£odyga
Owalny g³±bik jednokwiatowy, na przekroju ob³y, w dolnej czê¶ci z kilkoma krawêdziami. W czasie kwitnienia prosto wzniesiony, osi±ga do 11 cm d³ugo¶ci, podczas owocowania wyd³u¿a siê i pok³ada.
Li¶cie
Asymilacyjne li¶cie odziomkowe zwykle dwa, rzadko trzy lub cztery (li¶cie liczniej rozwijaj± siê po przekwitnieniu), sinozielone, miêsiste, równow±skie, szeroko¶ci 4–10 mm i d³ugo¶ci pocz±tkowo do 9 cm, krótsze od ³odygi, pó¼niej po przekwitnieniu dorastaj± do 24 cm d³ugo¶ci [5]. U nasady objête s± li¶ciem pochwiastym o d³ugo¶ci do 6 cm, b³oniastym, który pe³ni funkcjê ochronn± dla m³odych li¶ci asymilacyjnych otulaj±c je od zewn±trz.
Kwiaty
Kwiat pojedynczy, pachn±cy, zwisaj±cy na szypu³ce o d³ugo¶ci ok. 3 cm wyrastaj±cej ze szczytu ³odygi. W p±ku okryty dwoma zro¶niêtymi podsadkami, nieznacznie d³u¿szymi od szypu³ki (pe³ni± one funkcjê ochronn± przed niskimi temperaturami). Podsadki te zrastaj± siê tworz±c pochwiasty li¶æ podkwiatowy z dwoma zgrubia³ymi, zielonymi krawêdziami, pomiêdzy nimi i na ich krawêdziach b³oniasty. Okwiat dzwonkowaty, o sze¶ciu listkach w dwóch okó³kach: trzy zewnêtrzne d³ugie do 25 mm (u odmian bywaj± d³u¿sze) i szerokie do 8 mm, odstaj±ce, eliptyczne, ¶nie¿nobia³e, na szczycie zaokr±glone i kapturkowate. Listki wewnêtrzne krótsze, do 11 mm d³ugo¶ci, na szczycie sercowato wyciête, z zielon± plamk± w kszta³cie greckiej litery Λ przy wyciêciu oraz bia³o zaznaczonymi miejscami przebiegu wi±zek przewodz±cych, miêdzy którymi umiejscowione s± kanalikowate miodniki. Osobny miodnik znajduje siê tak¿e na szczycie szyjki dolnego, trójkrotnego, jednoszyjkowego s³upka. Szyjka prosta do 9 mm d³ugo¶ci, zakoñczona niewielkim g³ówkowatym znamieniem. Zal±¿nia zielona wyra¼nie widoczna poni¿ej listków okwiatu, walcowata, ma do 4 mm ¶rednicy. Prêcików jest sze¶æ. Maj± 6 mm d³ugo¶ci i bardzo krótk±, bia³± nitkê prêcika. Komory py³kowe maj± 5 mm d³ugo¶ci, ¿ó³ty kolor i z³±czone s± w wyd³u¿ony i zaostrzony na koñcu sto¿ek. Szczyty wyd³u¿onych komór py³kowych s± odgiête, tak ¿e przy lekkim wstrz±sie wysypuje siê z nich py³ek[6].
Owoce
Miêsista, ¿ó³tozielona torebka trójkomorowa, pêkaj±ca wzd³u¿ komór. Zawiera 1-15 eliptycznych, bia³awych nasion, opatrzonych elajosomami (cienko¶cienne wyrostki zawieraj±ce lipidy i bia³ka[7]).
Gatunek podobny
W Polsce przebi¶niegi mylone bywaj± ze ¶nie¿yc± wiosenn±. Ro¶liny maj± podobny pokrój, jednak u przebi¶niegów listki okwiatu s± nierówne (zewnêtrzne s± d³u¿sze od wewnêtrznych), a u ¶nie¿ycy wszystkie listki okwiatu s± równe, z zielonymi koniuszkami. Poza tym przebi¶niegi maj± li¶cie szarozielone, a ¶nie¿yca ¿ywo-, ciemnozielone.

Biologia i ekologia:

Wystêpuje na wilgotnych i bardzo wilgotnych glebach brunatnych w³a¶ciwych, rzadziej na czarnych ziemiach i madach. Najlepiej w miejscach z du¿± zawarto¶ci± próchnicy, o odczynie obojêtnym. Najchêtniej ro¶nie w cieniu lub pó³cieniu w wilgotnych lasach ³êgowych oraz w gr±dach i buczynach. W polskich górach ro¶nie po piêtro górnego regla, w Karpatach zwykle w buczynie, w Alpach osi±ga wysoko¶æ 2200 m n.p.m. W zachodniej i pó³nocnej czê¶ci kraju wystêpuje na siedliskach antropogenicznych – w miejscu dawnych osad, parków, cmentarzy. Na stanowiskach ro¶liny rosn± zwykle ³anowo w liczbie setek i tysiêcy osobników.

Zastosowanie:

Ze wzglêdu na ¶cis³± ochronê gatunkow±, do celów ozdobnych i leczniczych stosowane mog± byæ tylko ro¶liny pozyskiwane z upraw. Pozyskanie ro¶lin ze stanowisk naturalnych wymaga zezwolenia dyrektora Generalnej Dyrekcji Ochrony ¦rodowiska.

Zagroenia i ochrona:

W po³owie XX wieku ¶nie¿yczka przebi¶nieg uznawana by³a za jeden z najbardziej zagro¿onych wyniszczeniem gatunków ro¶lin w Polsce. Poniewa¿ nie by³o wówczas w ofercie rynkowej pêdzonych i importowanych kwiatów ozdobnych w okresie zimowym, przebi¶niegi by³y przedmiotem intensywnego pozyskania z lasów i – jako zwiastuny wiosny – chêtnie nabywane. Eksploatacja stanowisk naturalnych doprowadzi³a do zniszczenia wielu z nich, w szczególno¶ci zniszczone zosta³y stanowiska w okolicach osad ludzkich. Problemem w ochronie zasobów tego gatunku jest te¿ wykopywanie cebulek ze stanowisk naturalnych oraz niszczenie stanowisk podczas zabiegów gospodarczych w lasach oraz zmniejszenie area³u lasów li¶ciastych. By ograniczyæ proces niszczenia zasobów tego gatunku, zosta³ on wymieniony na li¶cie ro¶lin objêtych ochron± gatunkow± w Polsce z 1946 i pó¼niej konsekwentnie by³ ujmowany w kolejnych aktach prawnych ustalaj±cych gatunki poddane ochronie ¶cis³ej. Wspó³czesne polskie Czerwone Ksiêgi i Czerwone Listy ro¶lin zagro¿onych nie wymieniaj± jednak tego gatunku jako zagro¿onego. Przebi¶niegi wymieniane s± jednak jako bliskie zagro¿enia (NT) w regionalnej czerwonej ksiêdze Dolnego ¦l±ska.

Gatunek ten jako zagro¿ony wymieniony jest w niemieckiej[39] oraz ukraiñskiej Czerwonej Ksiêdze Ro¶lin[40]. Status gatunku bliskiego zagro¿eniu (NT) posiada w S³owenii[41] i Szwajcarii[42].

Przebi¶niegi wymienione s± tak¿e w za³±czniku II Konwencji Waszyngtoñskiej CITES, wprowadzaj±cej ograniczenie w obrocie handlowym tym gatunkiem. Ujête s± tak¿e w za³±czniku 5 Dyrektywy Rady w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory wprowadzaj±cym obowi±zek dla krajów cz³onkowskich Unii Europejskiej ustalenia zasad pozyskania, od³awiania i transportu, je¶li na mocy prawa krajowego takie dzia³ania s± dopuszczalne.

W Polsce poza prawn± ochron± gatunkow± liczne populacje ¶nie¿yczki przebi¶nieg chronione s± na obszarach rezerwatów i parków narodowych, m.in. w rezerwacie Kokorycz, Dêbowa Góra i Muñco³ (woj. ¶l±skie), Dêbina na Opolszczy¼nie. Istnieje tak¿e rezerwat ¦nie¿yczki na Mazowszu.

Biblioghrafia:

Waciwoci

Budowa kwiatka : Kwiat zwis³y

Stopie zoenia licia : Prosty

Typy ulistnienia : Naprzeciwleg³e

Wygld blaszki licia : Ca³obrzegi

Ksztat blaszki licia : Równow±skie

Ogonek licia : Siedz±cy

Kolor : Bia³y

Kolor : Zielony

Kolor : Wielokolorowy

Okres kwitnienia

Luty Marzec Kwiecieñ

Gatunek pod ochron

Gatunek trujcy

Rolina uprawiana

Kenofit

Geofit

-
RODZINA Amaryllidaceae (amarylkowate) -ilo 2
Galanthus nivalis(¦nie¿yczka przebi¶nieg), Leucojum vernum(¦nie¿yca wiosenna),

Liczba komentarzy 0

Dodaj komentarz.



Zdjcia


Wsplne cechy dla Amaryllidaceae (amarylkowate)

- Kolor biay
- Rolina chroniona
- Trujce
- r_uprawiana
- r_kenofit
- Geofit
- Blaszki licia rwnowskie
- Licie siedzace
- Stopie zloenia licia prosty
- Wygld blaszki licia caobrzegi


RODZINA Amaryllidaceae (amarylkowate) -ilo 2
Galanthus nivalis(¦nie¿yczka przebi¶nieg),
Leucojum vernum(¦nie¿yca wiosenna),