Ustawienia|

WyÂwietlaj zdjŕcia:

WyŁwietlaj zdjŕcia w zak│adce systematyka:

WyÂwietlaj systematyka:

WyÂwietlaj statystyki:

WyÂwietlaj filmiki Youtube:


WyÂwietlaj w│aÂciwoÂci roÂliny:

-budowa kwiatka:
-p│atki kwiatka:
-typ kwiatostanu:
-stopie˝ zlo┐enia liÂcia:
-typ ulistnienia:
-wygl▒d blaszki liÂcia:
-kszta│t blaszki liÂcia:
-unerwienie blaszki liŁcia:
-wielkoŠ wciŕcia blaszki:
-│odyga przekrˇj:
-ogonek liÂcia:
-prŕciki:
-kolor:
-okres kwitnienia:

WyÂwietlaj Opis roÂliny:

-nazewnictwo:
-morfologia:
-biologia i ekologia:
-zastosowanie:
-zmiennoŠ:
-zagro┐enia i ochrona:
-zasiŕg wystepowania:
-ciekawostki:
-inne:
-przypisy:
-bibliografia:

Panel

Osˇb online:2
WyÂwietlaj: zdjŕcia: |systematykŕ: |filmiki youtube: |w│aÂciwoÂci roÂlin: |Opis roÂlin:
Dziewanna drobnokwiatowa (Ang: Great, Common Mullein, (Du: Kleinbl├╝tige K├Ânigskerze, úac: Verbascum thapsus)
-
Lipiec Sierpie├▒ Wrzesie├▒
-

Czy wiesz ┐e?.

Martwe, suche pêdy po zanurzeniu w ³oju lub wosku u¿ywane by³y jako pochodnie, przy czym p³omienie opalizuj± kolorami têczy.
Avatar


Autor : Pacyfka99
2011-07-29
Autor : Pacyfka99 2011-07-29

Domena: eukarionty
Królestwo: ro┬Âliny
Klad: ro┬Âliny naczyniowe
Klad: Euphyllophyta
Klad: ro┬Âliny nasienne
Klasa: okrytonasienne
Klad: astrowe
Rz┬▒d: jasnotowce
Rodzina: trêdownikowate
Rodzaj: dziewanna
Gatunek: dziewanna
drobnokwiatowa

Nazewnictwo

Dziewanna drobnokwiatowa (Verbascum thapsus L.) – gatunek ro┬Âliny zielnej nale┬┐┬▒cy do rodziny tr├¬downikowatych.

Morfologia:

Pokr├│j
W pierwszym roku wykszta┬│ca przyziemn┬▒ rozet├¬ okaza┬│ych li┬Âci osi┬▒gaj┬▒cych do 0,5 m d┬│ugo┬Âci. W drugim roku wyrasta prosty, wzniesiony p├¬d osi┬▒gaj┬▒cy 1–2 m wysoko┬Âci. W dolnej cz├¬┬Âci g├¬sto ulistniony, w g├│rnej zwie├▒czony d┬│ugim kwiatostanem. Wszystkie organy wegetatywne ro┬Âliny oraz kielichy kwiat├│w i owoce pokryte s┬▒ g├¬stymi, gwiazdkowatymi w┬│oskami.
Li┬Âcie jednorocznej rozety
Oskrzydlona ┬│odyga Fragment kwiatostanu
Owoce
Kwitn┬▒ca ro┬Âlina, w tle martwy okaz z poprzedniego roku
£odyga
W pierwszym roku skr├│cona, w drugim wyrasta jako prosto wzniesiona i zwykle nierozga┬│├¬ziona na wysoko┬Â├Ž od 0,5 (0,3) m do ponad 2 m. Rzadko podawana jest wysoko┬Â├Ž nawet 3,5 m. ┬úodyga osi┬▒ga 2–2,5 cm ┬Ârednicy i bardzo rzadko rozga┬│├¬zia si├¬ (zwykle w obr├¬bie lub tu┬┐ pod kwiatostanem), zazwyczaj po uszkodzeniu wierzcho┬│ka. ┬úodyga z czasem drewnieje, a po kwitnieniu i owocowaniu zamiera i ciemnieje. Zwykle stoi martwa do wiosny lub lata nast├¬pnego roku.
Korze├▒
Palowy system korzeniowy, wg jednych ┬╝r├│de┬│ p┬│ytki i dlatego ro┬Âlina ma by├Ž ┬│atwa do wyrywania r├¬cznie (prosta metoda zwalczania na obszarach, gdzie jest gatunkiem inwazyjnym), wg innych g┬│├¬boki.
Li┬Âcie
Pod┬│u┬┐nie eliptyczne, zaostrzone (g├│rne lancetowate), s┬│abo, niewyra┬╝nie karbowane, grube i kutnerowato, srebrzy┬Âcie ow┬│osione. Na skr├│conym p├¬dzie jednorocznym s┬▒ okaza┬│e (do 50 cm d┬│ugo┬Âci i 14 cm szeroko┬Âci). Na p├¬dzie drugorocznym li┬Âcie s┬▒ u┬│o┬┐one skr├¬tolegle, d┬│ugo zbiegaj┬▒ wzd┬│u┬┐ mi├¬dzyw├¬┬╝li i oskrzydlaj┬▒ ┬│odyg├¬. Znacznie r├│┬┐ni┬▒ si├¬ w zale┬┐no┬Âci od wysoko┬Âci osadzenia na p├¬dzie – najni┬┐sze li┬Âcie s┬▒ okaza┬│e i kr├│tkoogonkowe, wy┬┐sze s┬▒ coraz mniejsze wraz z wysoko┬Âci┬▒ i maj┬▒ siedz┬▒c┬▒, mniej wyra┬╝nie zbiegaj┬▒c┬▒ nasad├¬.
Kwiaty
Kwiaty zebrane w szczytowe, d┬│ugie, w┬▒skie, zbite grono. S┬▒ zebrane w p├¬czki po 2–5 i niemal siedz┬▒ce – szypu┬│ki osi┬▒gaj┬▒ tylko 2 mm d┬│ugo┬Âci. Kwiaty s┬▒ 5-krotne i s┬│abo grzbieciste. Korona lejkowata o ┬Ârednicy 12–20 mm (do 30 mm u podgatunku crassifolium), z pi├¬ciu wolnych, jasno┬┐├│┬│tych p┬│atk├│w (ciemniejszych od wewn┬▒trz, u formy candicans – bia┬│ych[18]), z kt├│rymi po┬│┬▒czone s┬▒ pr├¬ciki. Kielich z 5 zro┬Âni├¬tych u nasady dzia┬│ek. Pi├¬├Ž pr├¬cik├│w dwusilnych tj. zr├│┬┐nicowanych na dwa d┬│u┬┐sze i trzy kr├│tsze, przy czym pierwsze s┬▒ usytuowane ni┬┐ej, a drugie wy┬┐ej w kwiecie osadzonym bocznie na ┬│odydze. D┬│u┬┐sze s┬▒ 3–4 razy d┬│u┬┐sze od ich zbiegaj┬▒cych po nitce (zro┬Âni├¬tych z ni┬▒) pylnik├│w (to wa┬┐na cecha taksonomiczna, poniewa┬┐ podobne gatunki – dziewanna wielkokwiatowa i kutnerowata maj┬▒ nitki co najwy┬┐ej tylko 2 razy d┬│u┬┐sze od pylnik├│w), a ich nitki s┬▒ nagie. Nitki trzech pr├¬cik├│w kr├│tszych s┬▒ bia┬│awo ow┬│osione. S┬│upek pojedynczy, na szczycie znami├¬ kr├│tkie, nerkowato p├│┬│kuliste. Zal┬▒┬┐nia g├│rna. Kwitnie od lipca do wrze┬Ânia, na obszarach cieplejszych – do pa┬╝dziernika. Kwiaty rozwijaj┬▒ si├¬ kolejno – od do┬│u ┬│odygi ku g├│rze, przy czym ka┬┐dy kwiat otwiera si├¬ tylko na kilka godzin i w jednym momencie otwartych jest tylko kilka kwiat├│w z okaza┬│ego kwiatostanu. Kwiaty s┬▒ zar├│wno allogamiczne, jak i autogamiczne. ┬»e├▒skie organy generatywne dojrzewaj┬▒ pierwsze (przeds┬│upno┬Â├Ž) i w przypadku nie doj┬Âcia do zapylenia przez owady w ci┬▒gu dnia, s┬▒ zapylane py┬│kiem z pr├¬cik├│w tego samego kwiatu. Mimo ┬┐e wiele gatunk├│w owad├│w odwiedza kwiaty dziewanny, tylko niekt├│rzy przedstawiciele pszczo┬│owatych dokonuj┬▒ skutecznego zapylenia.
Owoce i nasiona
Torebka osi┬▒ga wielko┬Â├Ž do 11 mm d┬│ugo┬Âci i otulona jest podobnej d┬│ugo┬Âci, trwa┬│ymi dzia┬│kami kielicha. Nasiona bardzo liczne, drobne (poni┬┐ej 1 mm d┬│ugo┬Âci), br┬▒zowe, z pod┬│u┬┐nymi kraw├¬dziami. Pojedyncze torebki zawieraj┬▒ ponad 700 nasion, st┬▒d jedna ro┬Âlina mo┬┐e ich wyda├Ž wg r├│┬┐nych autor├│w od 180 000 do 240 000. Zachowuj┬▒ one wyj┬▒tkowo d┬│ugo zdolno┬Â├Ž kie┬│kowania, nawet przez sto lat. Nasiona pozostaj┬▒ w glebowym banku nasion i kie┬│kuj┬▒ zwykle po zniszczeniu istniej┬▒cej pokrywy ro┬Âlinnej i ods┬│oni├¬ciu gleby (np. po ingerencji cz┬│owieka lub po┬┐arze). Dziewanna drobnokwiatowa rzadko pojawia si├¬ na nowych stanowiskach bez ingerencji cz┬│owieka, poniewa┬┐ nasiona nie rozprzestrzeniaj┬▒ si├¬ daleko. Konieczne w tym celu jest przemieszczenie (przez wiatr lub zwierz├¬ta) p├¬du z dojrza┬│ymi owocami. W wyniku opadu nasion a┬┐ 75% spo┬Âr├│d nich spada w odleg┬│o┬Âci do 1 m od ro┬Âliny rodzicielskiej, 93% w odleg┬│o┬Âci do 5 m.

Biologia i ekologia:

Cechy fitochemiczne
Ro┬Âlina zawiera olejek eteryczny o miodowym zapachu, ponadto kumaryny, cukry, gumy, substancje ┬┐ywiczne, kwasy organiczne, t┬│uszcze, flawonoidy, saponiny.
Rozw├│j
Ro┬Âlina dwuletnia, kt├│ra w pierwszym roku wytwarza przyziemn┬▒ rozet├¬ li┬Âciow┬▒, w drugim wyrasta w prosty p├¬d, zwie├▒czony w g├│rnej cz├¬┬Âci kwiatostanem z g├¬sto zbitych, ┬┐├│┬│tych kwiat├│w. Jako ro┬Âlina dwuletnia dziewanna drobnokwiatowa wymaga jarowizacji do wydania kwiat├│w. Kwitnienie trwa od lipca do wrze┬Ânia, na obszarach cieplejszych – do pa┬╝dziernika. Kwiaty rozwijaj┬▒ si├¬ kolejno – od do┬│u ┬│odygi ku g├│rze, przy czym ka┬┐dy kwiat otwiera si├¬ tylko na kilka godzin i w jednym momencie otwartych jest tylko kilka kwiat├│w z okaza┬│ego kwiatostanu. Kwiaty s┬▒ zar├│wno allogamiczne, jak i autogamiczne. ┬»e├▒skie organy generatywne dojrzewaj┬▒ pierwsze (przeds┬│upno┬Â├Ž) i w przypadku nie doj┬Âcia do zapylenia przez owady w ci┬▒gu dnia, s┬▒ zapylane py┬│kiem z pr├¬cik├│w tego samego kwiatu. Mimo ┬┐e wiele gatunk├│w owad├│w odwiedza kwiaty dziewanny, tylko niekt├│rzy przedstawiciele pszczo┬│owatych dokonuj┬▒ skutecznego zapylenia. Nasiona, kt├│re skie┬│kuj┬▒ wiosn┬▒ wyrastaj┬▒ w du┬┐e i silne rozety zdolne do przezimowania. Nasiona, kt├│re kie┬│kuj┬▒ jesieni┬▒ i nie wyrastaj┬▒ w rozety o ┬Ârednicy wi├¬kszej ni┬┐ 15 cm – zwykle gin┬▒ podczas zimy. Po zakwitnieniu i zawi┬▒zaniu owoc├│w w drugim roku ┬┐ycia ro┬Âliny zwykle gin┬▒. W sprzyjaj┬▒cych warunkach (d┬│ugi okres wegetacyjny) ro┬Âliny zakwitaj┬▒ ju┬┐ w pierwszym roku, z kolei w p├│┬│nocnej cz├¬┬Âci zasi├¬gu zdarza si├¬, ┬┐e dziewanna potrzebuje trzech sezon├│w wegetacyjnych do wydania owoc├│w[20]. Zachowuj┬▒ one wyj┬▒tkowo d┬│ugo zdolno┬Â├Ž kie┬│kowania, nawet przez sto lat[21]. Nasiona pozostaj┬▒ w glebowym banku nasion i kie┬│kuj┬▒ zwykle po zniszczeniu istniej┬▒cej pokrywy ro┬Âlinnej i ods┬│oni├¬ciu gleby (np. po ingerencji cz┬│owieka lub po┬┐arze). Dziewanna drobnokwiatowa rzadko pojawia si├¬ na nowych stanowiskach bez ingerencji cz┬│owieka, poniewa┬┐ nasiona nie rozprzestrzeniaj┬▒ si├¬ daleko. Konieczne w tym celu jest przemieszczenie (przez wiatr lub zwierz├¬ta) p├¬du z dojrza┬│ymi owocami. W wyniku opadu nasion a┬┐ 75% spo┬Âr├│d nich spada w odleg┬│o┬Âci do 1 m od ro┬Âliny rodzicielskiej, 93% w odleg┬│o┬Âci do 5 m[16].
Genetyka
Liczba chromosom├│w 2n wynosi 36[22].

Zastosowanie:

Surowiec zielarski: p┬│atki kwiatowe Flos Verbasci, ziele Herba Verbasci. Dzia┬│anie lecznicze: Ju┬┐ Dioskurydes dwa tysi┬▒ce lat temu rekomendowa┬│ dziewann├¬ drobnokwiatow┬▒ do leczenia chor├│b p┬│uc i nadal ro┬Âlina stosowana jest do leczenia g├│rnych dr├│g oddechowych. Hieronim Spiczy├▒ski, zielarz z XVI wieku zaleca┬│ m.in. destylat wodny z ziela dziewanny drobnokwiatowej na wydelikatnienie twarzy. Zmia┬┐d┬┐one kwiaty i li┬Âcie s┬▒ stosowane jako ok┬│ady na krwawe wybroczyny i obrz├¬ki oraz st┬│uczenia. Ze ┬Âwie┬┐ych p┬│atk├│w kwiatowych i 40┬░ w├│dki czystej sporz┬▒dza si├¬ balsam goj┬▒cy rany. Sk┬│adniki nale┬┐y po┬│┬▒czy├Ž ze sob┬▒ w r├│wnych wagowo proporcjach, nast├¬pnie przez kilkana┬Âcie dni macerowa├Ž. Po tym czasie jest on gotowy do u┬┐ytku. Olejek z p┬│atk├│w dziewanny ┬│agodzi, a nawet u┬Âmierza nerwob├│le, b├│le w stawach i mi├¬┬Âniach. Aby go sporz┬▒dzi├Ž nale┬┐y trzema cz├¬┬Âciami oliwy z oliwek zala├Ž dwie cz├¬┬Âci ┬Âwie┬┐ych p┬│atk├│w (w stosunku wagowym). Nast├¬pnie przez oko┬│o 2 tygodnie w ciep┬│ym miejscu trwa maceracja. Gotowy olejek w miar├¬ potrzeby nale┬┐y wciera├Ž w bol┬▒ce miejsca. Napar z kwiat├│w dziewanny dzia┬│a moczop├¬dnie, przeciwb├│lowo i s┬│abo uspokajaj┬▒co. Stosowany przy przezi├¬bieniu, grypie, anginie, nie┬┐ycie nosa, stanach zapalnych jamy ustnej i gard┬│a, ma dzia┬│anie wykrztu┬Âne, powlekaj┬▒ce i napotne. Napar zalecany jest tak┬┐e w czerwonce, biegunce, nie┬┐ycie ┬┐o┬│┬▒dka, ┬┐├│┬│taczce oraz chorobach w┬▒troby. Stosuje si├¬ go r├│wnie┬┐ (tak┬┐e nalewk├¬ m.in. z li┬Âci dziewanny drobnokwiatowej) przy leczeniu stan├│w zapalnych g├│rnych dr├│g oddechowych, nie┬┐ycie oskrzeli, astmie, kaszlu i chrypce. Dziewanna drobnokwiatowa nale┬┐y do najpopularniejszych zi├│┬│ o dzia┬│aniu wykrztu┬Ânym. Jest oficjalnie uznanym skutecznym ┬Ârodkiem na zapalenie oskrzeli, zmniejszaj┬▒c m.in. objawy powi├¬kszonych w├¬z┬│├│w ch┬│onnych. Napar z li┬Âci dziewanny pomocny jest przy leczeniu mastopatii. Li┬Âcie wchodz┬▒ te┬┐ w sk┬│ad naparu stosowanego w leczeniu guz├│w macicy, obrz├¬ku j┬▒der. Stosowane s┬▒ tak┬┐e w lekach homeopatycznych przeciw migrenie i b├│lom uszu. Spos├│b przygotowania naparu: 1 szklank┬▒ wrz┬▒cej wody zala├Ž 1 ┬│y┬┐eczk├¬ do herbaty rozdrobnionego suszu, a nast├¬pnie parzy├Ž pod przykryciem przez 15–20 minut, potem przecedzi├Ž przez g├¬ste p┬│├│tno (aby oddzieli├Ž znajduj┬▒ce si├¬ w p┬│ynie ostre w┬│oski kutneru, jakie pokrywaj┬▒ ro┬Âlin├¬). Pi├Ž 2–3 razy dziennie po 1/3 szklanki. W 2002 r. odkryto, ┬┐e ten gatunek dziewanny zawiera tak┬┐e gliceryzyn├¬, kt├│ra ma dzia┬│anie antyseptyczne (bakteriob├│jcze) i potencjalnie tak┬┐e przeciw-nowotworowe. Wyst├¬powanie tego sk┬│adnika koncentruje si├¬ w kwiatach dziewanny. Inne zastosowania Jak wiele innych ro┬Âlin w staro┬┐ytno┬Âci dziewanna drobnokwiatowa mia┬│a znaczenie magiczne, o czym pisa┬│ m.in. Pliniusz Starszy w dziele Naturalis Historia. Chocia┬┐ mocno niejasny jest tego pow├│d – dziewanna mia┬│a chroni├Ž przed urokami i z┬│ymi duchami. To w┬│a┬Ânie to ziele mia┬│o chroni├Ž Odyseusza przed czarami z┬│ej Kirke. Ze wzgl├¬du na obecno┬Â├Ž w nasionach niekt├│rych sk┬│adnik├│w powoduj┬▒cych zaburzenia oddychania u ryb (saponiny, glikozydy, kumaryny, rotenon), by┬│y one u┬┐ywane jako ┬Ârodek toksyczny i zwalczaj┬▒cy ryby. Rzymianie chronili figi przed zepsuciem zawijaj┬▒c je w li┬Âcie dziewanny. Napar z kwiat├│w stosowany by┬│ wg jednych autor├│w do rozja┬Âniania w┬│os├│w, wg innych do nadawnia im po┬│ysku. Kwiaty s┬│u┬┐┬▒ tak┬┐e do aromatyzowania likier├│w, w kremach tak┬┐e do zmi├¬kczania i wyg┬│adzania sk├│ry. Suszone li┬Âcie stosowano do wytwarzania knot├│w do ┬Âwieczek, jako hubki, wk┬│adano do but├│w (jako materia┬│ izolacyjny) lub dodawane bywa┬│y do zio┬│owych tytoni. Martwe, suche p├¬dy po zanurzeniu w ┬│oju lub wosku u┬┐ywane by┬│y jako pochodnie, przy czym p┬│omienie opalizuj┬▒ kolorami t├¬czy. Ro┬Âlina w og├│le ┬│atwo si├¬ pali.

Ciekawostki:

Martwe, suche pêdy po zanurzeniu w ³oju lub wosku u¿ywane by³y jako pochodnie, przy czym p³omienie opalizuj± kolorami têczy.

Biblioghrafia:

W│aÂciwoÂci

Budowa kwiatka : Korona grzbiecista

Budowa kwiatka : Korona zros┬│op┬│atkowa

Typ Kwiatostanu : Grono

Typ Kwiatostanu : K┬│os

Stopie˝ z│o┐enia liÂcia : Prosty

Typy ulistnienia : Naprzemianleg┬│e

Wygl▒d blaszki liÂcia : Karbowany

Kszta│t blaszki liÂcia : Jajowate

Kszta│t blaszki liÂcia : Eliptyczne

Unerwienie blaszki liÂcia : Pierzasta

Ogonek liÂcia : Siedz┬▒cy

Ogonek liÂcia : Na ogonku

Kolor : ¯ó³ty

Okres kwitnienia

Lipiec Sierpie├▒ Wrzesie├▒

Gatunek leczniczy

RoÂlina dwuletnia

Hemikryptofit

-
RODZINA Scrophulariaceae (tr├¬dnikowate) -iloŠ 20
Verbascum phlomoides(Dziewanna kutnerowata), Verbascum densiflorum(Dziewanna wielkokwiatowa), Verbascum blattaria(Dziewanna rdzawa), Verbascum nigrum(Dziewanna pospolita), Melampyrum pratense(Pszeniec zwyczajny), Verbascum chaixii (Dziewanna Chaixa austriacka), Veronica hederifolia(Przetacznik bluszczykowy), Veronica persica Poir(Przetacznik perski), Veronica chamaedrys(Przetacznik o┬┐ankowy), Veronica arvensis(Przetacznik polny), Chaenorhinum minus(Lniczka ma┬│a), Odontites serotina(Zagorza┬│ek p├│┬╝ny), Linaria vulgaris(Lnica pospolita), Verbascum thapsus(Dziewanna drobnokwiatowa), Digitalis purpurea(Naparstnica purpurowa), Veronica spicata(Przetacznik k┬│osowy), (Tr├¬downik oskrzydlony), (Tr├¬downik omszony), Tr├¬downik bulwiasty(Tr├¬downik bulwiasty), Euphrasia stricta(┬Žwietlik wypr├¬┬┐ony),

Liczba komentarzy 0

Dodaj komentarz.




Mullein herb: Verbascum thapsus
Zdjŕcia



RODZINA Scrophulariaceae (tr├¬dnikowate) -iloŠ 20
Verbascum phlomoides(Dziewanna kutnerowata),
Verbascum densiflorum(Dziewanna wielkokwiatowa),
Verbascum blattaria(Dziewanna rdzawa),
Verbascum nigrum(Dziewanna pospolita),
Melampyrum pratense(Pszeniec zwyczajny),
Verbascum chaixii (Dziewanna Chaixa austriacka),
Veronica hederifolia(Przetacznik bluszczykowy),
Veronica persica Poir(Przetacznik perski),
Veronica chamaedrys(Przetacznik o┬┐ankowy),
Veronica arvensis(Przetacznik polny),
Chaenorhinum minus(Lniczka ma┬│a),
Odontites serotina(Zagorza┬│ek p├│┬╝ny),
Linaria vulgaris(Lnica pospolita),
Verbascum thapsus(Dziewanna drobnokwiatowa),
Digitalis purpurea(Naparstnica purpurowa),
Veronica spicata(Przetacznik k┬│osowy),
(Trêdownik oskrzydlony),
(Trêdownik omszony),
Trêdownik bulwiasty(Trêdownik bulwiasty),
Euphrasia stricta(┬Žwietlik wypr├¬┬┐ony),