Ustawienia|

Wy∂wietlaj zdjÍcia:

WyĚwietlaj zdjÍcia w zak≥adce systematyka:

Wy∂wietlaj systematyka:

Wy∂wietlaj statystyki:

Wy∂wietlaj filmiki Youtube:


Wy∂wietlaj w≥a∂ciwo∂ci ro∂liny:

-budowa kwiatka:
-p≥atki kwiatka:
-typ kwiatostanu:
-stopieŮ zloŅenia li∂cia:
-typ ulistnienia:
-wyglĪd blaszki li∂cia:
-kszta≥t blaszki li∂cia:
-unerwienie blaszki liĚcia:
-wielko∂ś wciÍcia blaszki:
-≥odyga przekrůj:
-ogonek li∂cia:
-prÍciki:
-kolor:
-okres kwitnienia:

Wy∂wietlaj Opis ro∂liny:

-nazewnictwo:
-morfologia:
-biologia i ekologia:
-zastosowanie:
-zmienno∂ś:
-zagroŅenia i ochrona:
-zasiÍg wystepowania:
-ciekawostki:
-inne:
-przypisy:
-bibliografia:

Panel

Osůb online:3
Wy∂wietlaj: zdjÍcia: |systematykÍ: |filmiki youtube: |w≥a∂ciwo∂ci ro∂lin: |Opis ro∂lin:
Chrzan pospolity (Ang: Horseradish, (Du: Meerrettich, £ac: Armoracia rusticana (A. lapathifolia))
-
-

Czy wiesz Ņe?.

-Odwar z korzeni chranu wybiela skór√™ twarzy.
Avatar


Autor : Pacyfka99
2010-05-16
Autor : Pacyfka99 2010-05-16

Domena: eukarionty
Królestwo: ro¬∂liny
Klad: ro¶liny naczyniowe
Klad: ro¶liny nasienne
Klasa: okrytonasienne
Klad: klad ró¬Ņowych
Rz¬Īd: kapustowce
Rodzina: kapustowate
Rodzaj: chrzan
Gatunek: chrzan pospolity

Nazewnictwo


Chrzan pospolity (Armoracia rusticana) – gatunek ro¬∂liny z rodziny kapustowatych (Brassiceaceae) ,dawnij nazywanej krzy¬Ņowe (Cruciferae). Ludowe nazwy: warz√™cha, warzucha. ¬£aci√Īska nazwa Armoracia wywodzi si√™ z celtyckiego ar-blisko oraz more-morze, czyli ro¬∂lina rosn¬Īca blisko morza. Ro¬∂lina uprawna i cz√™sto dziczej¬Īca (kenofit i ergazjofigofit). W Polsce wyst√™puje pospolicie na ca¬≥ym obszarze.


Morfologia:

Pokrój
Wysoko¶æ 40-150 cm[3].
£odyga
Osi¬Īgaj¬Īca do 150 cm wysoko¬∂ci. Rozga¬≥√™ziona w g√≥rnej cz√™¬∂ci, kanciasta, g¬≥adka, ulistniona.
Korze√Ī
D¬≥ugi,gruby, mi√™sisty o barwie jasno¬Ņ√≥¬≥tej, na przekroju bia¬≥y. O bardzo silnym aromacie i ostrym smaku.
Li¶cie
Odziomkowe bardzo du¬Ņe, nawet do 101 cm d¬≥., pod¬≥u¬Ņnojajowate do pod¬≥u¬Ņnych o sercowatej nasadzie, zw√™¬Ņone w d¬≥ugi ogonek. ¬¶rodkowe li¬∂cie ¬≥odygowe pierzastodzielne, g√≥rne, siedz¬Īce, lancetowate do r√≥wnow¬Īskich, karbowane lub pi¬≥kowane, szczyty t√™pe.
Kwiaty
Niewielkie (6 mm), bia³e promieniste, zebrane w dekoracyjne wiechy na wierzcho³kach pêdów. Kielich czterodzia³kowy, korona 4-p³atkowa, prêcików 6, s³upek jeden.
Owoc
Jajowata lub kulista ³uszczynka z klapami bez nerwów.

Biologia i ekologia:

Bylina, geofit. Ro¬∂lina zakwita od maja do czerwca, jest owadopylna. W korzeniu zawarty jest glikozyd synigryna ulegaj¬Īcy rozpadowi do olejku gorczycznego (0,1–0,2%). Li¬∂cie chrzanu s¬Ī truj¬Īce dla kr√≥w. Ro¬∂lina ruderalna, przydro¬Ņa, rowy, wilgotne zaro¬∂la. Na polach uprawnych bywa uci¬Ī¬Ņliwym, trudnym do wyt√™pienia chwastem. W klasyfikacji zbiorowisk ro¬∂linnych gatunek charakterystyczny dla O. Artemisietalia.

Zastosowanie:

Ro¬∂lina uprawna – uprawiany jako przyprawa. W Europie uprawiano go ju¬Ņ w XI wieku, wymienia go np. w swoim dziele Hildegarda z Bingen. Obecnie uprawiany jest w Europie, Azji, Ameryce P√≥¬≥nocnej.
Sztuka kulinarna. W kuchni korzeni chrzanu u¬Ņywa si√™ do przyprawiania mi√™s, ryb, burak√≥w √¶wik¬≥owych, og√≥rk√≥w kiszonych, bia¬≥ego sera i jest u¬Ņywany do wytwarzania niekt√≥rych rodzaj√≥w musztardy, krem√≥w i majonez√≥w.
Ro¶lina lecznicza
Surowiec zielarski : korze√Ī – Armoracae radix recens (Radix Armoraciae). Zawarto¬∂√¶: m.in. glikozyd sinigryna, prowitamina A, witaminy z grupy B, witamina C, witamina E sole mineralne (wap√Ī, potas, fosfor, siarka, magnez, ¬Ņelazo), olejek eteryczny, cukry, enzymy
Dzia¬≥anie: chrzan przejawia dzia¬≥anie grzybob√≥jcze, bakteriob√≥jcze, wykrztu¬∂ne oraz niewielkie moczop√™dne i przeciwreumatyczne, pobudza wydzielanie sok√≥w trawiennych i dzia¬≥a przeciwwirusowo. Wewn√™trznie jest u¬Ņywany przy uci¬Ī¬Ņliwym kaszlu i zapaleniu oskrzeli, przy anemii, zaburzeniach trawienia, chronicznym katarze, chorobach reumatycznych i przy schorzeniach w¬Ītroby i dr√≥g ¬Ņ√≥¬≥ciowych (z wyj¬Ītkiem marsko¬∂ci w¬Ītroby). Zewn√™trznie ok¬≥ad√≥w ze ¬∂wie¬Ņo utartego korzenia u¬Ņywa si√™ przy chorobach reumatycznych i nerwob√≥lach (dzia¬≥aj¬Ī dra¬Ņni¬Īco na sk√≥r√™)
Ro¬∂lina kosmetyczna. Drobno starty chrzan jest u¬Ņywany do przemywania twarzy rano i wieczorem. Usuwa ze sk√≥ry przebarwienia, piegi, wybiela sk√≥r√™ i czyni j¬Ī delikatniejsz¬Ī.

ZasiÍg wystÍpowania:

Jak wspomniano wcze¬∂niej, chrzan pospolity pochodzi z obszarów Europy oraz zachodniej Azjii. Obecnie jest szeroko uprawiany ze wzgl√™du na swój ceniony korze√Ī. Zio¬≥o to potrafi rosn¬Ī√¶ na ka¬Ņdej glebie, ale daje najlepsze plony, kiedy gleba jest dobrze przekopana, jest dobry system drenowy i gleba zawiera elementy organiczne. Rekomendowane pH waha si√™ w granicach 6.0 do 7.5. Podczas suszy nale¬Ņy ro¬∂liny podlewa√¶ obficie, aby nie doprowadzi√¶ do wyprodukowania korzenia o mniejszej warto¬∂ci.

Chrzan pospolity preferuje miejsca s¬≥oneczne, ale b√™dzie równie¬Ņ tolerowa√¶ miejsca z niedu¬Ņym cieniem. Zio¬≥o to ro¬∂nie najbardziej produktywnie podczas letnich miesi√™cy i na poczatku jesieni. Potrafi si√™ przystosowa√¶ równie dobrze do ch¬≥odniejszej pogody.

Ciekawostki:

-Odwar z korzeni chranu wybiela skór√™ twarzy.

Biblioghrafia:

W≥a∂ciwo∂ci

Budowa kwiatka : Korona promienista

Budowa kwiatka : Korona wolnop³atkowa

Typ Kwiatostanu : Grono

Typ Kwiatostanu : Wiecha

StopieŮ z≥oŅenia li∂cia : Prosty

Typy ulistnienia : Naprzemianleg³e

WyglĪd blaszki li∂cia : Karbowany

WyglĪd blaszki li∂cia : Z¬Ībkowany

WyglĪd blaszki li∂cia : Pi¬≥kowany

Unerwienie blaszki li∂cia : Pierzasta

£odyga przekrůj : Wielo kanciasta

Ogonek li∂cia : Siedz¬Īcy

Ogonek li∂cia : Na ogonku

Kolor : Bia³y

Okres kwitnienia

Maj Czerwiec Lipiec

Gatunek leczniczy

Ro∂lina uprawiana

Kenofit

Geofit

-
RODZINA Brassicaceae (kapustowate) -ilo∂ś 43
Capsella bursa pastoris(Tasznik pospolity), Berteroa incana(Pyleniec pospolity), Descurainia sophia(Stulicha psia), Lepidium ruderale(Pieprzyca gruzowa), Sinapis arvensis(Gorczyca polna), Rorippa amphibia(Rzepicha ziemnowodna), Erysimum cheiranthoides(Pszonak drobnokwiatowy), Brassica napus(Rzepak ozimy), Raphanus raphanistrum(Rzodkiew ¬∂wirzepa), Thlaspi arvense(Tobo¬≥ki polne), Teesdalia nudicaulis(Chroszcz nago¬≥odygowy), Alliaria Heist.ex(Czosnaczek pospolity), Diplotaxis(Dwurz¬Īd), Arabis(G√™si√≥wka), Draba(G¬≥odek), Sinapis(Gorczyca), Barbarea vulgaris(Gorczycznik pospolity), Cheiranthus cheiri(Lak pospolity), Alliaria petiolata(Czosnaczek pospolity), Arabis arenosa(Rze¬Ņusznik piaskowy (G√™si√≥wka piaskowa)), Armoracia rusticana (A. lapathifolia)(Chrzan pospolity), Erophila verna(Wiosn√≥wka pospolita), Arabidopsis thaliana(Rzodkiewnik pospolity), Diplotaxis muralis(Dwurz¬Īd murowy), Aurinia saxatilis (Smagliczka skalna, smagliczka Arduina ), Sisymbrium officinale(Stulisz lekarski), Diplotaxis tenuifolia(Dwurz¬Īd w¬Īskolistny), Arabis caucasica(G√™si√≥wka kaukaska), Arabis hirsuta(G√™si√≥wka szorstkow¬≥osista), Sinapis alba(Gorczyca bia¬≥a), Brassica campestris(Kapusta w¬≥a¬∂ciwa polna), Brassica napus(Kapusta rzepak), Camelina alyssum(Lnicznik w¬≥a¬∂ciwy), Dentaria bulbifera (¬Įywiec cebulkowy), Cochlearia polonica(Warzucha polska), Raphanus sativus(Rzodkiew zwyczajna), (Rze¬Ņusznik Hallera, G√™si√≥wka Hallera), Cardamine hirsuta(Rze¬Ņucha w¬≥ochata), Cardamine pratensis(Rze¬Ņucha ¬≥¬Īkowa), Cardamine flexuosa(Rze¬Ņucha le¬∂na), Cardamine amara(Rze¬Ņucha gorzka), Rorippa sylvestris(Rzepicha le¬∂na), Rorippa palustris(Rzepicha b¬≥otna),

Liczba komentarzy 0

Dodaj komentarz.



ZdjÍcia


W≥a∂ciwo∂ci ro∂liny


¬¶rodek ¬Ņo¬≥¬ĪdkowyCzy¬∂cica storzyszek
Chrzan pospolity
Ciemi√™¬Ņyca bia¬≥a
¬¶rodek dra¬Ņni¬Īcy sk√≥r√™Bagno zwyczajne
Gorczyca bia³a
Ciemiernik zielony
Czosnek nied¬ľwiedzi
Chrzan pospolity
NerwobóleBobrek trójlistkowy
Chrzan pospolity
Ciemi√™¬Ņyca bia¬≥a
Pobudza wydzielanie sok√≥w ¬Ņo¬≥¬ĪdkowychArcydzi√™giel litwor, Dzi√™giel litwor
Bluszczyk kurdybanek
Chmiel zwyczajny
Czosnek nied¬ľwiedzi
Bobrek trójlistkowy
Chrzan pospolity
Przeciwgo¶ccowyBagno zwyczajne
Brzoza brodawkowata
Brzoza omszona
Chrzan pospolity
Rozszerza naczynia krwiono¶neChrzan pospolity
Zmniejsza bóle artretyczneArnika górska, kupalnik górski
Chrzan pospolity

ZwiĪzki ro∂liny


¬ĮywicaChmiel zwyczajny
Brzoza brodawkowata
Brzoza omszona
Mak lekarski
Chrzan pospolity
Ciemi√™¬Ņyca bia¬≥a
AsparaginaKokoryczka wielokwiatowa
Chrzan pospolity
CBabka zwyczajna, babka wiêksza
Bodziszek cuchn¬Īcy
Chrzan pospolity
Glikozyd izosiarkocyjanowyChrzan pospolity
Izosiarkocyjanin alliluChrzan pospolity
MirozynaChrzan pospolity
MirozynazaChrzan pospolity
Sole mineralneGorczyca bia³a
Brzoza brodawkowata
Brzoza omszona
Chrzan pospolity
Sole wapniaMak lekarski
Chrzan pospolity
Chrzan pospolity
Sole wapniaMak lekarski
Chrzan pospolity
Chrzan pospolity
Witamina AChrzan pospolity
Witamina BBez czarny
Chrzan pospolity

RODZINA Brassicaceae (kapustowate) -ilo∂ś 43
Capsella bursa pastoris(Tasznik pospolity),
Berteroa incana(Pyleniec pospolity),
Descurainia sophia(Stulicha psia),
Lepidium ruderale(Pieprzyca gruzowa),
Sinapis arvensis(Gorczyca polna),
Rorippa amphibia(Rzepicha ziemnowodna),
Erysimum cheiranthoides(Pszonak drobnokwiatowy),
Brassica napus(Rzepak ozimy),
Raphanus raphanistrum(Rzodkiew ¶wirzepa),
Thlaspi arvense(Tobo³ki polne),
Teesdalia nudicaulis(Chroszcz nago³odygowy),
Alliaria Heist.ex(Czosnaczek pospolity),
Diplotaxis(Dwurz¬Īd),
Arabis(Gêsiówka),
Draba(G³odek),
Sinapis(Gorczyca),
Barbarea vulgaris(Gorczycznik pospolity),
Cheiranthus cheiri(Lak pospolity),
Alliaria petiolata(Czosnaczek pospolity),
Arabis arenosa(Rze¬Ņusznik piaskowy (G√™si√≥wka piaskowa)),
Armoracia rusticana (A. lapathifolia)(Chrzan pospolity),
Erophila verna(Wiosnówka pospolita),
Arabidopsis thaliana(Rzodkiewnik pospolity),
Diplotaxis muralis(Dwurz¬Īd murowy),
Aurinia saxatilis (Smagliczka skalna, smagliczka Arduina ),
Sisymbrium officinale(Stulisz lekarski),
Diplotaxis tenuifolia(Dwurz¬Īd w¬Īskolistny),
Arabis caucasica(Gêsiówka kaukaska),
Arabis hirsuta(Gêsiówka szorstkow³osista),
Sinapis alba(Gorczyca bia³a),
Brassica campestris(Kapusta w³a¶ciwa polna),
Brassica napus(Kapusta rzepak),
Camelina alyssum(Lnicznik w³a¶ciwy),
Dentaria bulbifera (¬Įywiec cebulkowy),
Cochlearia polonica(Warzucha polska),
Raphanus sativus(Rzodkiew zwyczajna),
(Rze¬Ņusznik Hallera, G√™si√≥wka Hallera),
Cardamine hirsuta(Rze¬Ņucha w¬≥ochata),
Cardamine pratensis(Rze¬Ņucha ¬≥¬Īkowa),
Cardamine flexuosa(Rze¬Ņucha le¬∂na),
Cardamine amara(Rze¬Ņucha gorzka),
Rorippa sylvestris(Rzepicha le¶na),
Rorippa palustris(Rzepicha b³otna),