Ustawienia|

WyÂwietlaj zdjŕcia:

WyŁwietlaj zdjŕcia w zak│adce systematyka:

WyÂwietlaj systematyka:

WyÂwietlaj statystyki:

WyÂwietlaj filmiki Youtube:


WyÂwietlaj w│aÂciwoÂci roÂliny:

-budowa kwiatka:
-p│atki kwiatka:
-typ kwiatostanu:
-stopie˝ zlo┐enia liÂcia:
-typ ulistnienia:
-wygl▒d blaszki liÂcia:
-kszta│t blaszki liÂcia:
-unerwienie blaszki liŁcia:
-wielkoŠ wciŕcia blaszki:
-│odyga przekrˇj:
-ogonek liÂcia:
-prŕciki:
-kolor:
-okres kwitnienia:

WyÂwietlaj Opis roÂliny:

-nazewnictwo:
-morfologia:
-biologia i ekologia:
-zastosowanie:
-zmiennoŠ:
-zagro┐enia i ochrona:
-zasiŕg wystepowania:
-ciekawostki:
-inne:
-przypisy:
-bibliografia:

Panel

Osˇb online:1
WyÂwietlaj: zdjŕcia: |systematykŕ: |filmiki youtube: |w│aÂciwoÂci roÂlin: |Opis roÂlin:
Sosna zwyczajna( (Du: Waldkiefer, úac: Pinus sylvestris)
-
-

Czy wiesz ┐e?.

Sosna zwyczajna jest drzewem narodowym Szkocji.
Avatar


Autor : Lena
2014-04-03
Autor : Lena 2014-04-03

Domena eukarionty
Królestwo ro┬Âliny
Podkrólestwo naczyniowe
Gromada nagonasienne
Klasa iglaste
Rz┬▒d sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj sosna
Gatunek sosna zwyczajna

Nazewnictwo

Sosna zwyczajna, pospolita (Pinus sylvestris L.) – gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae).

Morfologia:

Pokr├│j
Drzewo iglaste, zimozielone, korona lu┬╝na, z konarami rosn┬▒cymi w pozornych ok├│┬│kach (b├¬d┬▒cych w rzeczywisto┬Âci ciasnymi spiralami), pocz┬▒tkowo sto┬┐kowata, z wiekiem staje si├¬ roz┬│o┬┐ysta lub parasolowata, w zale┬┐no┬Âci od warunk├│w bytowania. Rosn┬▒ce samotnie sosny maj┬▒ roz┬│o┬┐yste, dosy├Ž g├¬ste korony. Rosn┬▒c w zwarciu w skupiskach le┬Ânych drzewa trac┬▒ dolne ga┬│├¬zie i wykszta┬│caj┬▒ prosty pie├▒ o wysokiej koronie. Sosny wyst├¬puj┬▒ce na terenach nizinnych maj┬▒ grubsze konary i korony lekko zaokr┬▒glone, natomiast wyst├¬puj┬▒ce na obszarach wy┬┐ynnych maj┬▒ konary cie├▒sze i pokr├│j bardziej sto┬┐kowaty.
Pie├▒
Przeci├¬tnie osi┬▒ga wysoko┬Â├Ž 30 m, wyj┬▒tkowo ro┬Ânie do 40 m. ┬Žrednica pnia 0,5–1,2 m. Kora u podstawy pnia starych drzew jest szarobr┬▒zowa i gruba (ok. 10 cm), g┬│├¬boko bruzdowana, w g├│rnej cz├¬┬Âci ma zabarwienie czerwonocynamonowe i ┬│uszczy si├¬ cienkimi p┬│atami.
Li┬Âcie
Ig┬│y szarozielone do niebieskozielonych, osadzone parami na kr├│tkop├¬dach, d┬│ugo┬Âci 3–5(7) cm, grubo┬Âci 1–2 mm. Sztywne i twarde, zaostrzone, drobno pi┬│kowane, skr├¬cone dooko┬│a swojej osi. U m┬│odych drzew na szczytach p├¬d├│w ig┬│y mog┬▒ wyst├¬powa├Ž po 3 lub 4 na kr├│tkop├¬dzie. Pozostaj┬▒ na drzewie od 3 do 6 lat.
Kwiaty
Kwiaty m├¬skie s┬▒ jajowate o ┬┐├│┬│tym zabarwieniu, d┬│ugo┬Âci 5–8 mm, g├¬sto skupione u podstawy m┬│odych p├¬d├│w. Pojedynczy kwiat stanowi┬▒ liczne pr├¬ciki osadzone na osi, ka┬┐dy z dwoma pylnikami z wyrostkiem ┬│┬▒cznikowym. Po przekwitni├¬ciu kwiaty odpadaj┬▒ pozostawiaj┬▒c fragment p├¬du bez igie┬│. Kwiaty ┬┐e├▒skie, w postaci zielonkawych lub czerwonawych ┬│usek zebranych w stoj┬▒ce, szyszeczkowate kwiatostany, wyrastaj┬▒ na ko├▒cach m┬│odych p├¬d├│w. ┬úuski okrywowe s┬▒ przyro┬Âni├¬te do grzbiet├│w znacznie wi├¬kszych ┬│usek nasiennych.
Szyszki
Osadzone na kr├│tkich szypu┬│kach, zamkni├¬te s┬▒ ma┬│e i zielone, niekiedy zakrzywione, w┬▒skojajowate, z czasem otwieraj┬▒ si├¬ i przybieraj┬▒ kszta┬│t szerokojajowaty, br┬▒zowiej┬▒. Osi┬▒gaj┬▒ od 3 do 7 cm d┬│ugo┬Âci. Osadzone pojedynczo lub po 2–3 obok siebie. Tarczki ┬│usek (apofyza) romboidalne, r├│┬┐norodnie wykszta┬│cone – od p┬│askich po sto┬┐kowate z niewielkim wyrostkiem (piramidk┬▒). Zr├│┬┐nicowany kszta┬│t wyrostka na tarczce, pozwala na wyodr├¬bnienie czterech form szyszek: plana – o s┬│abo wykszta┬│conym wyrostku (tarczka prawie g┬│adka), gibba – z wyrostkiem prostym, hamata – z wyrostkiem zagi├¬tym w kierunku nasady szyszki, reflexa – z wyrostkiem skierowanym ku wierzcho┬│kowi szyszki. Nasiona czarne, d┬│ugo┬Âci 4–5 mm, ze skrzyde┬│kiem d┬│ugim na 12–20 mm, kleszczowato obejmuj┬▒cym nasienie.
Korze├▒
Korze├▒ palowy na piaszczystych glebach osi┬▒ga g┬│├¬boko┬Â├Ž 1,5–3 m. Wi├¬kszo┬Â├Ž korzeni ro┬Ânie poziomo, oko┬│o 20 cm pod powierzchni┬▒ ziemi.
Gatunki podobne
Sosna g├│rska.

Biologia i ekologia:

W li┬Âciach (ig┬│ach) znajduje si├¬ od 3 do 13 przewodów ┬┐ywicznych, po┬│o┬┐onych pod skórk┬▒. Przewody ┬┐ywiczne otoczone s┬▒ grubo┬Âcienn┬▒ sklerenchym┬▒. Skórka z┬│o┬┐ona z ma┬│ych, grubo┬Âciennych komórek.

Sosna zwyczajna jest gatunkiem jednopiennym, jednak cz├¬sto na poszczególnych p├¬dach, ga┬│├¬ziach i nawet ca┬│ych drzewach kwiaty s┬▒ tej samej p┬│ci. Kwiaty pojawiaj┬▒ si├¬ od po┬│owy maja do po┬│owy czerwca. Kwiaty m├¬skie wyrastaj┬▒ w miejsce igie┬│, najcz├¬┬Âciej w dolnych partiach korony drzewa. Kwiaty ┬┐e├▒skie zlokalizowane s┬▒ najcz├¬┬Âciej w górnej cz├¬┬Âci korony, ale mog┬▒ wyrosn┬▒├Ž na ka┬┐dym odpowiednio nas┬│onecznionym p├¬dzie.

Sosna jest wiatropylna. Pylenie nast├¬puje wczesnym latem. Py┬│ek unosi si├¬ na wietrze dzi├¬ki p├¬cherzykom powietrza – ka┬┐de ziarno py┬│ku ma 2 p├¬cherzyki. Drzewa produkuj┬▒ du┬┐e ilo┬Âci py┬│ku: kwiat wytwarza ok. 157 tys., kwiatostan ok. 5,8 mln ziaren py┬│ku. Wiosn┬▒, po oko┬│o roku od zapylenia, dochodzi do zap┬│odnienia. Nasiona dojrzewaj┬▒ jesieni┬▒ tego samego roku, wypadaj┬▒ z szyszek nast├¬pnej wiosny.

Nasiona zachowuj┬▒ zdolno┬Â├Ž kie┬│kowania przez 3 lata (75–95%). Kie┬│kuj┬▒ w ci┬▒gu 3–6 tygodni od wysiewu. Siewki maj┬▒ ró┬┐n┬▒ liczb├¬ li┬Âcieni, zazwyczaj ok. 5 (3–9). W pierwszym roku z p┬▒ka szczytowego wyrasta p├¬d z m┬│odocianymi pojedynczymi ig┬│ami, a jesieni┬▒ opadaj┬▒ li┬Âcienie. Doros┬│e ig┬│y na krótkop├¬dzie wyrastaj┬▒ w ci┬▒gu kolejnego roku.

Ekologia

Tworzy lasy mieszane oraz czyste bory sosnowe zarówno tajgi jak i obszarów górskich Europy w strefie umiarkowanej ch┬│odnej, o klimacie kontynentalnym. Na pó┬│nocy towarzysz┬▒ jej ┬Âwierk pospolity, brzoza brodawkowata, jarz┬▒b pospolity oraz topola, na po┬│udniu dodatkowo sosna czarna, kosodrzewina i limba. Na wschodnich kra├▒cach zasi├¬gu wyst├¬puje razem z limb┬▒ syberyjsk┬▒.

W Polsce jest najpospolitsz┬▒ z krajowych sosen, tworzy zespo┬│y borów sosnowych (so┬Âniny) (Pinetum) (jako gatunek dominuj┬▒cy), wyst├¬puje równie┬┐ cz├¬sto w borach mieszanych (Pino–Quercetum). W lasach gospodarczych cz├¬sto sadzi si├¬ lite drzewostany sosny pospolitej zwane te┬┐ monokulturami sosnowymi. W lasach mieszanych zajmuje bardziej nas┬│onecznione i suchsze zbocza. Jej naturalny zasi├¬g wyst├¬powania nie obejmuje jedynie Bieszczadów.

Toleruje ró┬┐ne gleby: piaszczyste, gliniaste, tak┬┐e pod┬│o┬┐e zawieraj┬▒ce ┬│upki i granit, wyst├¬puje tak┬┐e na torfowiskach. Mo┬┐e rosn┬▒├Ž na glebach o pH od 4 do 7, ale preferuje 4,5–6 pH. Jest odporna na mrozy i dobrze znosi susze, ale jako gatunek ┬Âwiat┬│o┬┐┬▒dny ┬╝le znosi zacienienie.

Na pó┬│nocnych kra├▒cach zasi├¬gu jest typowym gatunkiem ni┬┐owym, ro┬Ânie na wysoko┬Âciach od poziomu morza do 1000 m n.p.m. Na po┬│udniu jest drzewem górskim i ro┬Ânie na wysoko┬Âciach 1200–2500 m n.p.m. W Tatrach ro┬Ânie pojedynczo lub w niewielkich grupach do wysoko┬Âci 1580 m n.p.m.

Dwuletnie ig┬│y sosny zwyczajnej s┬▒ jednym z najlepszych bioindykatorów ro┬Âlinnych.

Zastosowanie:

Surowiec drzewny

Drewno sosny zwyczajnej stanowi jeden z najwa┬┐niejszych materia┬│├│w budulcowych i wykorzystywane jest powszechnie w meblarstwie oraz stolarstwie. S┬│u┬┐y tak┬┐e do pozyskiwania celulozy i jako opa┬│. Niegdy┬ przeznaczane by┬│o na surowiec kopalniakowy i s┬│upy teleenergetyczne.

W┬│a┬Âciwo┬Âci drewna sosny zwyczajnej s┬▒ zbli┬┐one do innych gatunk├│w sosen. Najlepsze w┬│a┬Âciwo┬Âci ma surowiec pozyskiwany z drzew w wieku 80–120 lat. Drewno tej sosny jest ┬│atwe w obr├│bce, ┬┐ywiczne i niezbyt ci├¬┬┐kie.
w┬│a┬Âciwo┬Âci fizyczne: barwa – od jasnobr┬▒zowej do czerwono-br┬▒zowej, g├¬sto┬Â├Ž – w stanie suchym – ok. 470 kg/m³ (zale┬┐nie od warunk├│w wzrostu), porowato┬Â├Ž – 60%.
w┬│a┬Âciwo┬Âci mechaniczne: dobra wytrzyma┬│o┬Â├Ž mechaniczna, spr├¬┬┐yste, mi├¬kkie (twardo┬Â├Ž 28–30 MPa, przy 15% wilgotno┬Âci).

Ro┬Âlina lecznicza

Jako ro┬Âlina lecznicza sosna zwyczajna wykorzystywana by┬│a od dawna. Doceniano dobroczynny wp┬│yw tych drzew na organizm, zalecaj┬▒c spacery po nagrzanych s┬│o├▒cem, pachn┬▒cych ┬┐ywic┬▒ lasach sosnowych.
Surowiec zielarski: m┬│ode p├¬dy sosny (Gemmae Pini), igliwie, ┬┐ywica, drewno. Z p├¬d├│w i igliwia otrzymuje si├¬ olejek sosnowy (Oleum Pini silvestris), pozyskiwany przez destylacj├¬ surowca z par┬▒ wodn┬▒. Z ┬┐ywicy sosnowej (Balsamum Pini silvestris) destylowanej z par┬▒ wodn┬▒ otrzymuje si├¬ terpentyn├¬ (Oleum Terebinthinae), mo┬┐na j┬▒ tak┬┐e pozyska├Ž z odpad├│w drewna sosnowego. Pozosta┬│o┬Âci┬▒ tego procesu jest kalafonia (Colophonium). Podczas suchej destylacji drewna otrzymuje si├¬ tzw. dziegie├Ž sosnowy (Pix liquida Pini).
Sk┬│ad chemiczny: p├¬dy zawieraj┬▒: olejek eteryczny ok. 0,4% (m.in. α-pinen, β-pinen, limonen, borneol), substancje ┬┐ywicowe i goryczowe, garbnik, witamin├¬ C. Olejek sosnowy zawiera m.in. mieszanin├¬ α- i β-pinenu, borneolu i jego estru octowego. Terpentyna zawiera α-, β-pinen, kamfen, karen, cymen. Kalafonia jest mieszanin┬▒ tzw. kwas├│w ┬┐ywicznych. Dziegie├Ž zawiera m.in. gwajakol, krezol, w├¬glowodory aromatyczne i kwasy ┬┐ywiczne.
Dzia┬│anie: p┬▒czki sosny dzia┬│aj┬▒ przeciwbakteryjnie i wykrztu┬Ânie, w niewielkim stopniu moczop├¬dnie. Stosowane w lekkich nie┬┐ytach g├│rnych dr├│g oddechowych. W po┬│┬▒czeniu z innymi zio┬│ami u┬┐ywane przy nie┬┐ytach ┬┐o┬│┬▒dka, jelit i dr├│g moczowych. Olejek sosnowy dzia┬│a bakteriob├│jczo, wykrztu┬Ânie, przeciwskurczowo. Stosowany do inhalacji lub jako aerozol w infekcjach gard┬│a, krtani, oskrzeli. Terpentyna dzia┬│a zewn├¬trznie antyseptycznie, podobnie jak dziegie├Ž, stosowany niegdy┬ przy chorobach sk├│rnych.
Zbiór i suszenie: pêdy zbiera siê od kwietnia do maja, kiedy pokryte s± jeszcze ³uskami i ¿ywic±. Zebrane pêdy suszy siê w przewiewnym i cienistym pomieszczeniu, roz³o¿one pojedyncz± warstw±.

Pozosta┬│e sposoby wykorzystania
W le┬Ânictwie ceniona jest za szybkie odnawianie drzewostanu po po┬┐arach lasu.

ZmiennosŠ:

Pomimo szerokiego zasi├¬gu wyst├¬powania sosna zwyczajna jest wyj┬▒tkowo jednolita morfologicznie. Obserwowane ró┬┐nice s┬▒ wi├¬ksze w obr├¬bie populacji ni┬┐ pomi├¬dzy nimi. Kilkaset lat bada├▒ tego gatunku przynios┬│o opisanie ponad 140 podgatunków i odmian, najcz├¬┬Âciej bez wystarczaj┬▒cych przes┬│anek. Powszechnie zaakceptowano (w 1998 roku) trzy odmiany, chocia┬┐ ró┬┐nice mi├¬dzy nimi s┬▒ nieznaczne:
P. sylvestris var. sylvestris – wyst├¬puje od Szkocji i Hiszpanii po centraln┬▒ Syberi├¬.
P. sylvestris var. hamata C. Steven (= subsp. hamata (Steven) Fomin) – ró┬┐ni si├¬ sk┬│adem chemicznym ┬┐ywicy, wyst├¬puje na Ba┬│kanach, pó┬│nocnej Turcji i Kaukazie.
P. sylvestris var. mongolica Litvinov (= subsp. kulundensis Sukaczev) – Mongolia, po┬│udniowa Syberia i pó┬│nocno-wschodnie Chiny.

Wymienia si├¬ tak┬┐e kilka dodatkowych odmian, które potencjalnie mog┬▒ zosta├Ž zaakceptowane w przysz┬│o┬Âci. Populacje hiszpa├▒skie, czasem traktowane jako P. s. var. nevadensis H. Christ lub P. s. var. iberica Svoboda, s┬▒ genetycznie odmienne i wymagaj┬▒ dalszych bada├▒ nad ustaleniem dok┬│adnej systematyki.

Ekotypy

Sosna zwyczajna dostosowuj┬▒c si├¬ do warunków ┬Ârodowiska wykszta┬│ci┬│a na terenie Polski szereg cennych ekotypów:
sosna matcza├▒ska – Strzelecki Park Krajobrazowy, charakterystyczna dachówkowata kora.
sosna mazurska (piska) – Pojezierze Mazurskie, Puszcza Piska. Drewno wysokiej jako┬Âci, du┬┐a ┬┐ywotno┬Â├Ž drzew.
sosna reliktowa – Popradzki Park Krajobrazowy, ekotyp wykszta┬│cony w klimacie górskim, g┬│ówny cel ochrony rezerwatu "Pusta Wielka". Drzewa s┬▒ dorodne, osi┬▒gaj┬▒ wysoko┬Â├Ž 30 m, ┬Ârednica pnia dochodzi do 84 cm. Wyst├¬puje tylko na po┬│udniu Polski. Jedna z sosen reliktowych ro┬Ânie na Sokolicy.
sosna rychtalska – Lasy Rychtalskie (pasmo Wzgórz Ostrzeszowskich, po┬│udniowa cz├¬┬Â├Ž Krainy Wielkopolskiej i cz├¬┬Âciowo Kraina ┬Žl┬▒ska). W 1938 r. sosny te Mi├¬dzynarodowa Unia Le┬Ânych Organizacji Badawczych (IUFRO) podda┬│a badaniom, w celu ustalenia ich pochodzenia. W nadle┬Ânictwie Syców wydzielono mateczny obszar nasienny, nazwany obr├¬bem Rychtal. Na tym obszarze nie prowadzi si├¬ wyr├¬bu, jedynie zbiera nasiona. Drzewa o szczególnie dobrych parametrach (zdrowe, ┬┐ywotne, okaza┬│e, o znanym pochodzeniu) wpisuje si├¬ do specjalnego rejestru.
sosna masztowa (supraska) – wyst├¬puje w Puszczy Knyszy├▒skiej, populacj├¬ stanowi┬▒ najpi├¬kniejsze i najbardziej okaza┬│e egzemplarze sosny zwyczajnej w Polsce. W okolicy miejscowo┬Âci Supra┬Âl znajduje si├¬ drzewostan nasienny. Eksportowana do zachodniej Europy ju┬┐ w XVI wieku z przeznaczeniem na maszty okr├¬towe, st┬▒d jej nazwa – sosna masztowa.

Zagro┐enia i ochrona:

Sosna zwyczajna ma status ochrony LR/LC w Czerwonej Ksi├¬dze Gatunk├│w Zagro┬┐onych. Oznacza to, ┬┐e nale┬┐y do gatunk├│w wymagaj┬▒cych najmniej uwagi (LC), spo┬Âr├│d gatunk├│w w niskim stopniu nara┬┐onych na wymarcie (LR).

Poszczeg├│lne okazy drzew mog┬▒ by├Ž obj├¬te ochron┬▒ jako pomniki przyrody. Przyk┬│ady pomnikowych sosen zwyczajnych:
Ko┬│o Sulechowa ro┬Ânie uznawana za najgrubsz┬▒ w Polsce Sosna Walig├│ra, kt├│ra ma 625 cm obwodu.
Opodal wsi We┬│ecz ro┬Ânie sosna zwyczajna b├¬d┬▒ca od 2002 r. pomnikiem przyrody. Wyr├│┬┐nia si├¬ pokrojem poniewa┬┐ na skutek eksploatacji piasku "zawis┬│a w powietrzu" i wygl┬▒da obecnie jak drzewo na szczud┬│ach.
Na trasie Mi├▒sk Mazowiecki – Gliniak ro┬Ânie okaz sosny zwyczajnej uznany za pomnik przyrody. Obw├│d w pier┬Ânicy 3,6 m, wysoko┬Â├Ž 22 m.
W Kampinoskim Parku Narodowym, przy drodze Kampinos – G├│rki w Obszarze Ochrony ┬Žcis┬│ej Nart ro┬Ânie pomnikowa sosna o obwodzie 330 cm, wysoko┬Âci 22 m.
"Sosna Powsta├▒c├│w" w G├│rkach Kampinoskich, od 1984 r. jest wywr├│cona i sucha.

Zasiŕg wystŕpowania:

Zasi├¬g sosny zwyczajnej rozci┬▒ga si├¬ od Wielkiej Brytanii i Portugalii na zachodzie po Serbi├¬, Kaukaz a┬┐ do Morza Ochockiego na wschodzie, na pó┬│nocy si├¬gaj┬▒c kra├▒ców Pó┬│wyspu Skandynawskiego. W po┬│udniowej i zachodniej Europie zasi├¬g ten jest poprzerywany, natomiast w ┬Ârodkowej i wschodniej zwarty. Na pó┬│nocnych obszarach zasi├¬gu jest drzewem ni┬┐owym, na po┬│udniowych wyst├¬puje w po┬│o┬┐eniach górskich.

W Wielkiej Brytanii sosna zwyczajna wyst├¬puje naturalnie tylko na terenie Szkocji, chocia┬┐ z historycznych zapisów wynika, ┬┐e ros┬│a tak┬┐e w lasach Irlandii, Walii i Anglii. Zosta┬│a wytrzebiona ok. 300–400 lat temu, w wyniku nadmiernego wyr├¬bu. Podobne fakty mia┬│y miejsce w Niemczech i Holandii, gdzie gatunek ten jest reintrodukowany.

Jako ┬╝ród┬│o drewna sosna zwyczajna uprawiana by┬│a tak┬┐e poza zasi├¬giem wyst├¬powania – w Nowej Zelandii i w ch┬│odnych rejonach Ameryki Pó┬│nocnej. Dzi├¬ki du┬┐ej tolerancji ekologicznej przedosta┬│a si├¬ z upraw le┬Ânych do naturalnych ekosystemów. W cz├¬┬Âci stanów USA (w regionie Wielkich Jezior i Nowej Anglii) naturalizowana, w innych uznana za gatunek inwazyjny, zagra┬┐aj┬▒cy rodzimym gatunkom (m.in. w Ontario i Wisconsin).

Ciekawostki:

Sosna zwyczajna jest drzewem narodowym Szkocji.

Inne:

Wiele gatunków owadów ┬┐yje w szczelinach kory sosny zwyczajnej i stanowi istotne ┬╝ród┬│o po┬┐ywienia dla ptaków zamieszkuj┬▒cych lasy sosnowe np. dla sikory czubatki (Parus cristatus).

Niektóre szkodniki:
barczatka sosnówka (Dendrolimus pini) – gatunek motyla, wyst├¬puje masowo w borach sosnowych rosn┬▒cych na ubogich glebach. Jest pierwotnym szkodnikiem sosny. G┬▒sienice ┬┐eruj┬▒ na ig┬│ach, mocno objadaj┬▒c p├¬dy.
borecznik rudy (Neodiprion sertifer) – owad ten zasiedla przewa┬┐nie m┬│ode drzewka (tak┬┐e sosny czarnej, sosny wejmutki, kosodrzewiny, limby i innych) sk┬│adaj┬▒c jaja przy brzegach igie┬│. Larwy wyl├¬gaj┬▒ si├¬ na wiosn├¬ i przez maj i czerwiec zjadaj┬▒ stare ig┬│y, pozostawiaj┬▒c m┬│ode p├¬dy. Wp┬│ywa to hamuj┬▒co na przyrost drzew.
cetyniec mniejszy (Tomicus minor) – wtórny szkodnik sosny, kornik ┬┐eruj┬▒cy pod cienk┬▒ kor┬▒.
cetyniec wi├¬kszy (Tomicus piniperda) – kornik b├¬d┬▒cy gro┬╝nym wtórnym szkodnikiem sosny. Larwy ┬┐eruj┬▒ pod grub┬▒ kor┬▒, uszkadzaj┬▒ j┬▒ i kora odpada p┬│atami.
mszyce – ┬┐eruj┬▒ na ig┬│ach wysysaj┬▒c sok.
poproch cetyniak (Bupalus piniaria) – sosna zwyczajna jest podstawow┬▒ ro┬Âlin┬▒ ┬┐ywicielsk┬▒ tego motyla. Larwy ┬┐eruj┬▒ na ig┬│ach od wczesnego lata do wczesnej jesieni.

Dziupla po dzi├¬ciole w so┬Ânie zwyczajnej
smolik szyszkowiec (Pissodes validirostris) – samica chrz┬▒szcza sk┬│ada jaja w m┬│odych zielonych szyszkach. Larwy ┬┐eruj┬▒ tak┬┐e na m┬│odych p├¬dach. Uszkodzone szyszki s┬▒ cz├¬┬Âciowo p┬│onne, zasychaj┬▒ i szybciej opadaj┬▒.
szeliniak sosnowy (Hylobius abietis) – larwy tego chrz┬▒szcza dr┬▒┬┐┬▒ korytarze w drewnie w cz├¬┬Âci przyziemnej m┬│odych sosen.

Do cz├¬┬Âciowo szkodliwych ptaków, ze wzgl├¬du na wysok┬▒ liczebno┬Â├Ž, mo┬┐na zaliczy├Ž wróblowate i zi├¬by, które niszcz┬▒ w szkó┬│kach li┬Âcienie kie┬│kuj┬▒cych nasion oraz zjadaj┬▒ wysiane nasiona. Równie┬┐ szereg gatunków dzi├¬cio┬│ów, a tak┬┐e krzy┬┐odziób wyjada nasiona, wy┬│uskuj┬▒c je z szyszek. Cz├¬sto spotykane s┬▒ setki wy┬│uszczonych szyszek sosnowych pod drzewami, na których dzi├¬cio┬│y w rozwidleniu ga┬│├¬zi lub sp├¬kaniach kory umocowuj┬▒ zerwane szyszki dla ┬│atwiejszego wydobycia z nich nasion (tzw. ku┬╝nia dzi├¬cio┬│a). Szkody te w plantacjach nasiennych mog┬▒ nabra├Ž istotnego znaczenia. Poza tym, z nieznanych dot┬▒d przyczyn, dzi├¬cio┬│y powoduj┬▒, przez nak┬│uwanie dziobem kory na zupe┬│nie zdrowych strza┬│ach sosen, powstawanie pier┬Âcieniowatych, dobrze widocznych nabrzmie├▒ (prawdopodobnie robi┬▒ to podczas suszy w poszukiwaniu wody). Dzi├¬cio┬│ potrafi tak┬┐e wyku├Ž liczne dziuple w zdrowych drzewach, z których tylko jedna s┬│u┬┐y do gniazdowania.

Ig┬│y i p┬▒ki sosen ch├¬tnie zjadaj┬▒ g┬│uszce oraz cietrzewie. Powoduje to deformacje drzew, jednak szkody te nie maj┬▒ znaczenia gospodarczego w Polsce, ze wzgl├¬du na bardzo nisk┬▒ liczebno┬Â├Ž tych ptaków w naszych lasach.

Choroby
Zamieranie p├¬dów sosny – choroba powoduj┬▒ca uszkodzenia p┬▒czków, p├¬dów, obumieranie siewek i ca┬│ych drzew. Wywo┬│ywana przez patogeny (grzyby): Gremmeniella abietina (Lagerb.) Morelet, Cenangium ferruginosum Fr., Sphaeropsis sapinea Fr. Zara┬┐one siewki obumieraj┬▒ w ci┬▒gu 1 lub 2 lat.

Biblioghrafia:

W│aÂciwoÂci

Stopie˝ z│o┐enia liÂcia : Prosty

Ogonek liÂcia : Siedz┬▒cy

Kolor : ¯ó³ty

Kolor : Zielony

Kolor : Wielokolorowy

Okres kwitnienia

Maj

Gatunek pod ochron▒

Gatunek zagro┐ony

Gatunek leczniczy

Drzewa i krzewy iglaste

Stanowisko s│oneczne

RoÂlina uprawiana

-
RODZINA Pinaceae (sosnowate) -iloŠ 3
Picea abies(┬Žwierk pospolity), Pinus sylvestris(Sosna zwyczajna), Pinus cembra(Sosna limba),

Liczba komentarzy 0

Dodaj komentarz.



Zdjŕcia


Wspˇlne cechy dla Pinaceae (sosnowate)

- Drzewa lub krzewy iglaste
- r_uprawiana
- LiÂcie siedzace
- Stopie˝ zlo┐enia liÂcia prosty
- Kolor ┐ˇ│ty
- Kolor zielony
- Kolor wielokolorowy


RODZINA Pinaceae (sosnowate) -iloŠ 3
Picea abies(┬Žwierk pospolity),
Pinus sylvestris(Sosna zwyczajna),
Pinus cembra(Sosna limba),